{"id":1048317,"date":"2025-05-17T15:01:10","date_gmt":"2025-05-17T12:01:10","guid":{"rendered":"https:\/\/darkamazi.info\/?p=1048317"},"modified":"2025-05-17T15:01:10","modified_gmt":"2025-05-17T12:01:10","slug":"rebazen-pergala-kolonyalist-kontrolkirina-civaki-u-xirabkirina-candi","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/darkamazi.info\/archives\/1048317","title":{"rendered":"R\u00eabaz\u00ean Pergala Kolonyal\u00eest: Kontrolkirina Civak\u00ee \u00fb Xirabkirina \u00c7and\u00ee"},"content":{"rendered":"<h3 style=\"text-align: justify\"><span style=\"font-family: 'arial black', sans-serif\">Kolonyal\u00eezm, wek\u00ee pergaleke serweriy\u00ea, ne ten\u00ea li ser dagirkirina erdn\u00eegar\u00ee \u00fb abor\u00ee, l\u00ea her wiha li ser kontrolkirina hi\u015f\u00ee, \u00e7and\u00ee \u00fb civak\u00ee ya civak\u00ean bindest hatiye avakirin. Ev pergal, bi r\u00eabaz\u00ean cih\u00eareng \u00ean s\u00eestemat\u00eek, armanc dike ku civak\u00ean kolonyal bi rengek\u00ee k\u00fbr biguher\u00eene, wan ji kok\u00ean wan \u00ean \u00e7and\u00ee, d\u00eerok\u00ee \u00fb ziman\u00ee qut bike \u00fb wan di bin serweriya kolonyal\u00eest de bih\u00eale. Di v\u00ea niv\u00ees\u00ea de, d\u00ea r\u00eabaz\u00ean bingeh\u00een \u00ean ku pergala kolonyal\u00eest ji bo kontrolkirina civak\u00ean kolonyal \u00fb may\u00eendkirina xirabkirin\u00ea bi kar t\u00eene, ez\u00ea bi \u015f\u00eeweyek zanist\u00ee \u00fb kurt zelal bikim<\/span><\/h3>\n<ol>\n<li>\n<h3><span style=\"font-family: 'arial black', sans-serif\"> Tundiya Hi\u015f\u00ee \u00fb Zanist\u00ee<\/span><\/h3>\n<\/li>\n<\/ol>\n<h3 style=\"text-align: justify\"><strong>Kolonyal\u00eezm bi gotar\u00ean zanist\u00ee \u00fb hi\u015f\u00ee \u00e7anda bindest wek\u00ee <em>&#8220;pa\u015fdemay\u00ee&#8221;<\/em> an <em>&#8220;k\u00eamtir&#8221;<\/em> n\u00ee\u015fan dide, da ku serweriya xwe me\u015fr\u00fb bike.<\/strong><\/h3>\n<h3 style=\"text-align: justify\">Dewleta Tirk, bi taybet\u00ee pi\u015ft\u00ee damezirandina Komara Tirkiyey\u00ea di sala 1923\u2019an de, gotareke neteweperest a Tirk afirand ku t\u00ea de nasnameya Kurd\u00ee wek\u00ee <strong><em>&#8220;pr\u00eem\u00eet\u00eef&#8221;<\/em><\/strong> an j\u00ee <strong><em>&#8220;ne-Tirk&#8221;<\/em><\/strong> hate p\u00eanasekirin. M\u00eenak, di raporan \u00fb gotar\u00ean ferm\u00ee y\u00ean sal\u00ean <strong>1920-1930<\/strong>\u2019an de, Kurd bi gelemper\u00ee wek\u00ee <strong><em>&#8220;e\u015f\u00eer\u00ean pa\u015fdemay\u00ee<\/em><\/strong><em>&#8220;<\/em> an <strong><em>&#8220;gel\u00ean b\u00ea\u015faristan\u00ee&#8221;<\/em><\/strong> hatin binavkirin. Ev gotar, bi r\u00eaya saziy\u00ean wek\u00ee Enst\u00eetuya D\u00eeroka Tirk (T\u00fcrk Tarih Kurumu), hate s\u00eestemat\u00eezekirin, ku t\u00ea de hate \u00eedd\u00eeakirin ku Kurd <strong><em>&#8220;Tirk\u00ean \u00e7iyay\u00ee&#8221; <\/em><\/strong>ne, da ku nasnameya wan a cuda were \u00eenkarkirin. Ev pol\u00eet\u00eeka, wek\u00ee ku \u00cesma\u00eel Be\u015f\u00eek\u00e7\u00ee di xebata xwe ya <strong>K\u00fcrtlerin &#8220;Mecbur\u00ee \u0130skan&#8221;\u0131 (1977) <\/strong>de destn\u00ee\u015fan dike, armanc kir ku Kurd ji xwe bi\u015ferm\u00eenin \u00fb xwe wek\u00ee <strong><em>&#8220;k\u00eamtir&#8221;<\/em><\/strong> bib\u00eenin.<\/h3>\n<h3 style=\"text-align: justify\">M\u00eenak: Di sal\u00ean <strong>1930\u2019<\/strong>an de, Mustafa Kemal Ataturk \u00fb r\u00eavebir\u00ean dewlet\u00ea bi awayek\u00ee ferm\u00ee ziman\u00ea Kurd\u00ee wek\u00ee &#8220;devokeke Tirk\u00ee ya qels&#8221; p\u00eanase kirin \u00fb ev gotar di dibistanan de hate belavkirin. Ev yek, t\u00eagihi\u015ftina Kurdan a li ser nasnameya wan guherand \u00fb bandoreke ps\u00eekoloj\u00eek a k\u00fbr li ser nif\u015f\u00ean ciwan kir.<\/h3>\n<ol>\n<li>\n<h3><span style=\"font-family: 'arial black', sans-serif\"> Veguher\u00eena Saz\u00fbman\u00ee<\/span><\/h3>\n<\/li>\n<\/ol>\n<h3 style=\"text-align: justify\"><strong>Kolonyal\u00eezm saziy\u00ean civak\u00ee y\u00ean wek\u00ee perwerde ol \u00fb medya kontrol dike, da ku \u00eedeolojiya serdest belav bike.<\/strong><\/h3>\n<h3 style=\"text-align: justify\">Dewleta Tirk pergaleke perwerdehiy\u00ea ya yekziman\u00ee \u00fb yeknetew\u00ee damezirand, ku t\u00ea de ziman\u00ea Tirk\u00ee wek\u00ee ziman\u00ea ferm\u00ee y\u00ea perwerdehiy\u00ea hate ferzkirin. Di dibistan\u00ean li Kurdistan\u00ea de, ziman\u00ea Kurd\u00ee bi temam\u00ee hate qedexekirin \u00fb zarok\u00ean ku bi Kurd\u00ee diaxiv\u00een hatin cezakirin. Ev pol\u00eet\u00eeka, wek\u00ee ku di Rapora <strong>\u015eark Islahat Plan\u0131<\/strong> (Plana Reform\u00ea ya Rojhilat, <strong>1925<\/strong>) de t\u00ea d\u00eetin, armanc kir ku el\u00eeteke her\u00eam\u00ee ya <strong><em>&#8220;Tirk\u00eezeb\u00fby\u00ee&#8221;<\/em><\/strong> were afirandin. Her wiha, saziy\u00ean ol\u00ee y\u00ean wek\u00ee D\u00eeyanet \u0130\u015fleri Ba\u015fkanl\u0131\u011f\u0131, di bin kontrola dewlet\u00ea de, xutbey\u00ean bi Tirk\u00ee ferz kirin, tewra li her\u00eam\u00ean ku piraniya xelk\u00ea bi Kurd\u00ee diaxiv\u00ee.<\/h3>\n<h3 style=\"text-align: justify\">Di sal\u00ean 1980\u2019an de, pi\u015ft\u00ee derbeya le\u015fker\u00ee ya <strong>1980<\/strong>\u2019an, dewlet\u00ea pol\u00eet\u00eekay\u00ean as\u00eem\u00eelasyon\u00ea tundtir kirin.<\/h3>\n<h3 style=\"text-align: justify\">Dibistan\u00ean <strong><em>&#8220;yat\u0131l\u0131 b\u00f6lge okullar\u0131&#8221;<\/em><\/strong> (dibistan\u00ean nav\u00e7ey\u00ee y\u00ean razan\u00ee) li her\u00eam\u00ean Kurdan hatin damezirandin, ku armanca wan perwerdekirina zarok\u00ean Kurd bi \u00e7anda Tirk\u00ee b\u00fb, d\u00fbr\u00ee malbat \u00fb \u00e7anda wan.<\/h3>\n<ol>\n<li>\n<h3><span style=\"font-family: 'arial black', sans-serif\"> J\u00eabirina B\u00eera D\u00eerok\u00ee<\/span><\/h3>\n<\/li>\n<\/ol>\n<h3 style=\"text-align: justify\"><strong>Kolonyal\u00eezm bi tunekirina m\u00eerata \u00e7and\u00ee \u00fb qutkirina gir\u00eadana bi d\u00eerok\u00ea re nasnameya civak\u00ea qels dike.<\/strong><\/h3>\n<h3 style=\"text-align: justify\">Dewleta Tirk bi awayek\u00ee s\u00eestemat\u00eek hewl da ku b\u00eera d\u00eerok\u00ee ya Kurdan tune bike. M\u00eenak,<strong> nav\u00ean bajar, gund \u00fb cih\u00ean erdn\u00eegar\u00ee y\u00ean Kurd\u00ee hatin guherandin<\/strong> \u00fb bi nav\u00ean Tirk\u00ee hatin binavkirin. Wek\u00ee nim\u00fbne, nav\u00ea bajar\u00ea Dersim\u00ea kirin (Tun\u00e7el\u00ee) bi awayek\u00ee ferm\u00ee hate Tirk\u00eezekirin \u00fb nav\u00ean gund\u00ean wek\u00ee &#8220;\u015e\u00eaxan&#8221; an &#8220;Gever&#8221; b\u00fbn &#8220;Yayla&#8221; an &#8220;Y\u00fcksekova&#8221;. Her wiha, sembol\u00ean d\u00eerok\u00ee y\u00ean wek\u00ee qesr\u00ean Kurd\u00ee (m\u00eena Qesra \u00ceshak Pa\u015fa) wek\u00ee m\u00eerateya Tirk\u00ee hatin n\u00ee\u015fandan. \u00c7\u00eerok \u00fb destan\u00ean devk\u00ee y\u00ean Kurd\u00ee, bi taybet\u00ee pi\u015ft\u00ee qedexekirina ziman\u00ea Kurd\u00ee, bi awayek\u00ee s\u00eestemat\u00eek hatin pi\u00e7\u00fbkxistin, hatin diz\u00een \u00fb bi hi\u015fmend\u00eeyek tirkayet\u00eey\u00ea, bi ziman\u00ea tirk\u00ee li kurdan vegerandin.<\/h3>\n<h3 style=\"text-align: justify\">Di sal\u00ean 1990\u2019an de, di dema \u015fer\u00ea navbera PKK \u00fb art\u00ea\u015fa Tirk de, bi hezaran gund\u00ean Kurdan hatin valakirin \u00fb \u015fewitandin, ku ev yek ne ten\u00ea jiyan\u00ean xelk\u00ea w\u00earan kir, l\u00ea her wiha t\u00eakiliya wan bi cih\u00ean d\u00eerok\u00ee \u00fb \u00e7and\u00ee qut kir. Wek\u00ee ku <strong>Martin van Bruinessen<\/strong> di Kurdistan: In the Shadow of History (1997) de dib\u00eaje, ev pol\u00eet\u00eeka armanc kir ku b\u00eera kolekt\u00eef a Kurdan were qelskirin. Di v\u00ea ko\u00e7ber\u00eeya kurdan de, bi mil\u00eeyonan Kurd li metropol\u00ean dewleta tirkan raser\u00ee as\u00eem\u00eelasyon\u00ea hatin.<\/h3>\n<ol>\n<li>\n<h3><span style=\"font-family: 'arial black', sans-serif\"> Serweriya Ziman\u00ee<\/span><\/h3>\n<\/li>\n<\/ol>\n<h3 style=\"text-align: justify\"><strong>Kolonyal\u00eezm ziman\u00ean her\u00eam\u00ee qedexe dike an b\u00eaq\u00eemet dike da ku t\u00eakiliy\u00ean \u00e7and\u00ee qels bike.<\/strong><\/h3>\n<h3 style=\"text-align: justify\">Ziman\u00ea Kurd\u00ee, wek\u00ee hilgir\u00ea sereke y\u00ea nasnameya \u00e7and\u00ee ya Kurdan, bi awayek\u00ee s\u00eestemat\u00eek hate qedexekirin. Ji destp\u00eaka Komara Tirkiyey\u00ea ve, ziman\u00ea Tirk\u00ee wek\u00ee ziman\u00ea ferm\u00ee y\u00ea dewlet\u00ea hate ragihandin \u00fb ziman\u00ea Kurd\u00ee di saziy\u00ean ferm\u00ee, dibistanan \u00fb medyay\u00ea de hate qedexekirin. Zarok\u00ean ku di dibistanan de bi Kurd\u00ee diaxiv\u00een bi cezay\u00ean fiz\u00eek\u00ee an ps\u00eekoloj\u00eek hatin cezakirin. Ev pol\u00eet\u00eeka, wek\u00ee ku <strong>Ng\u0169g\u0129 wa Thiong&#8217;o<\/strong> di <strong>Decolonising the Mind<\/strong> de destn\u00ee\u015fan dike, ne ten\u00ea ziman, l\u00ea ramana civak\u00ea j\u00ee guherand.<\/h3>\n<h3 style=\"text-align: justify\">Di sala 1983\u2019an de, bi qan\u00fbna hejmar <strong>2932<\/strong>, ziman\u00ea Kurd\u00ee bi awayek\u00ee ferm\u00ee hate qedexekirin, tewra di jiyana rojane de. Ev qedexe heta destp\u00eaka sal\u00ean<strong> 2000<\/strong>\u2019an bi awayek\u00ee tund dom kir. Her wiha, we\u015fana bi ziman\u00ea Kurd\u00ee, wek\u00ee rojname \u00fb pirt\u00fbk, bi gelemper\u00ee hate sans\u00fbrkirin an qedexekirin.<\/h3>\n<ol>\n<li>\n<h3><span style=\"font-family: 'arial black', sans-serif\"> Mehk\u00fbmiyeta Gotara Serdest<\/span><\/h3>\n<\/li>\n<\/ol>\n<h3 style=\"text-align: justify\"><strong>Kolonyal\u00eezm civak\u00ea ne\u00e7ar dike ku bi t\u00eageh\u00ean serdest bifikire, \u00fb \u00e7anda her\u00eam\u00ee wek\u00ee &#8220;nizm&#8221; t\u00ea n\u00ee\u015fandan.<\/strong><\/h3>\n<h3 style=\"text-align: justify\">Gotara neteweperest a Tirk, bi t\u00eageh\u00ean wek\u00ee <em>&#8220;yek milet, yek ziman, yek ala&#8221;<\/em> (yek netew, yek ziman, yek al), Kurd wek\u00ee <em>&#8220;xayin&#8221;<\/em> an &#8220;<em>cudaxwaz&#8221;<\/em> n\u00ee\u015fan da, eger wan nasnameya xwe ya cuda diyar kiriba. Ev gotar, di medyaya ferm\u00ee \u00fb perwerdehiy\u00ea de hate belavkirin \u00fb Kurd ne\u00e7ar man ku xwe di \u00e7ar\u00e7oveya nasnameya Tirk\u00ee de bib\u00eenin. Wek\u00ee ku <strong>Frantz Fanon<\/strong> di <em>Black Skin, White Masks <\/em>de dib\u00eaje, ev yek b\u00fb sedema <strong><em>&#8220;alienasyona ps\u00eekoloj\u00eek&#8221;<\/em><\/strong>, ku t\u00ea de hin Kurd xwe bi \u00e7anda serdest re hevber kirin.<\/h3>\n<h3 style=\"text-align: justify\">Dewleta tirk, ji h\u00eala s\u00eeyas\u00ee de bi r\u00eaya Abdullah Ocalan \u00fb r\u00eaxistina w\u00ee PKK\u00ea; di astek stratej\u00eek de r\u00eaxistinek afirand, ku el\u00eetek s\u00eeyas\u00ee <strong>bi xw\u00een\u00ea Kurd, l\u00ea ji h\u00eala hi\u015f de tirk \u00fb berjewend\u00eey\u00ean tirkan bipar\u00eazin<\/strong>, p\u00ea\u015f\u00ee li avakirina dewletek kurd bigirin, hat afirandin. \u00cero be\u015fek ji kurdan li derdor\u00ea v\u00ea tevger\u00ea, ber\u00ea xwe dane <strong><em>\u201cmodern\u00eezekirina dewleta tirkan, tirk\u00eeyey\u00ee b\u00fbn\u00ea \u00fb Tirkb\u00fbn\u201d<\/em><\/strong>\u00ea<\/h3>\n<h3 style=\"text-align: justify\">Di sal\u00ean 1990\u2019an de, medyaya Tirk bi awayek\u00ee s\u00eestemat\u00eek t\u00eako\u015f\u00eena Kurd\u00ee wek\u00ee &#8220;<strong><em>teror\u00eezm&#8221;<\/em><\/strong> p\u00eanase kir, \u00fb t\u00eageha <strong><em>&#8220;Kurd&#8221;<\/em><\/strong> bi <strong>&#8220;PKK&#8221;<\/strong> re hate hevt\u00eagih\u00ee\u015ftin. Ev yek b\u00fb sedema w\u00ea yek\u00ea ku gelek Kurd, bi taybet\u00ee y\u00ean li bak\u00fbr\u00ea Kurdistan\u00ea, ji nasnameya xwe bi\u015fermiyan an j\u00ee w\u00ea ve\u015fartin.<\/h3>\n<ol>\n<li>\n<h3><span style=\"font-family: 'arial black', sans-serif\"> W\u00earankirina Xwe-R\u00fbmet\u00ea<\/span><\/h3>\n<\/li>\n<\/ol>\n<h3 style=\"text-align: justify\"><strong>Kolonyal\u00eezm bi pi\u00e7\u00fbkxistina \u00e7anda her\u00eam\u00ee xwe-r\u00fbmeta civak\u00ea xirab dike.<\/strong><\/h3>\n<h3 style=\"text-align: justify\">Dewleta Tirk \u00e7anda Kurd\u00ee bi awayek\u00ee s\u00eestemat\u00eek wek\u00ee <strong><em>&#8220;pa\u015fdemay\u00ee&#8221;<\/em><\/strong> an <strong><em>&#8220;e\u015f\u00eeret\u00ee&#8221;<\/em><\/strong> n\u00ee\u015fan da, da ku xwe-r\u00fbmeta Kurdan qels bike. Stereotip\u00ean negat\u00eef, wek\u00ee n\u00ee\u015fandana Kurdan wek\u00ee <strong><em>&#8220;hov&#8221;<\/em><\/strong> an <strong><em>&#8220;neperwerdekir\u00ee&#8221;<\/em><\/strong>, di medyay\u00ea de hatin belavkirin. Her wiha, pol\u00eet\u00eekay\u00ean wek\u00ee <strong><em>&#8220;kart-kurt&#8221;<\/em><\/strong> (teoriya ku dib\u00eaje ziman\u00ea Kurd\u00ee ji deng\u00ean <strong><em>&#8220;kart-kurt&#8221;<\/em><\/strong>\u00ea hatiye) hate bikaran\u00een da ku ziman\u00ea Kurd\u00ee b\u00eaq\u00eemet bike.<\/h3>\n<h3 style=\"text-align: justify\">Bi gelemper\u00ee di seranser\u00ea d\u00eeroka dewleta tirk de roman, f\u00eelm \u00fb r\u00eazef\u00eelm\u00ean Tirk\u00ee de y\u00ean sal\u00ean 1980 \u00fb 1990\u2019an de, Kurd bi gelemper\u00ee wek\u00ee karakter\u00ean <strong><em>&#8220;ne\u015fareza&#8221;<\/em><\/strong> an <strong><em>&#8220;xayin&#8221;<\/em><\/strong> hatin n\u00ee\u015fandan. Ev n\u00ee\u015fandan, bandoreke k\u00fbr li ser xwe-r\u00fbmeta ciwan\u00ean Kurd kir, ku gelek caran xwe ne\u00e7ar h\u00ees kirin ku nasnameya xwe ve\u015f\u00earin.<\/h3>\n<ol>\n<li>\n<h3><span style=\"font-family: 'arial black', sans-serif\"> Xwe-Kolonyal\u00eezasyona Dilxwaz\u00ee<\/span><\/h3>\n<\/li>\n<\/ol>\n<h3 style=\"text-align: justify\"><strong>Kolonyal\u00eezm civak\u00ea dibe rew\u015feke ku bi dilxwaz\u00ee s\u00eestema serdest qeb\u00fbl bike.<\/strong><\/h3>\n<h3 style=\"text-align: justify\">Pol\u00eet\u00eekay\u00ean as\u00eem\u00eelasyon\u00ea y\u00ean dewleta Tirk b\u00fbn sedema w\u00ea yek\u00ea ku hin Kurd, bi taybet\u00ee y\u00ean li bajar\u00ean mezin \u00ean wek\u00ee Stenbol \u00fb \u00cezm\u00eer\u00ea, \u00e7anda Tirk\u00ee wek\u00ee sembola <strong><em>&#8220;modern\u00eetey\u00ea&#8221; <\/em><\/strong>qeb\u00fbl bikin. Ev yek bi r\u00eaya perwerdehiy\u00ea, medyay\u00ea \u00fb derfet\u00ean abor\u00ee hate p\u00ea\u015fxistin. Wek\u00ee ku <strong>Albert Memmi<\/strong> di The Colonizer and the Colonized de dib\u00eaje, el\u00eet\u00ean her\u00eam\u00ee y\u00ean as\u00eem\u00eeleb\u00fby\u00ee b\u00fbn am\u00fbr\u00ean sereke y\u00ean v\u00ea xwe-kolonyal\u00eezasyon\u00ea.<\/h3>\n<h3 style=\"text-align: justify\">Di seranser\u00ea perwerdeya dewleta tirk de, hin el\u00eet\u00ean Kurd \u00ean ku di s\u00eestema perwerdehiya Tirk\u00ee de mezin b\u00fbn, ziman \u00fb \u00e7anda Tirk\u00ee wek\u00ee <strong><em>&#8220;p\u00ea\u015fkeft\u00ee&#8221;<\/em><\/strong> qeb\u00fbl kirin \u00fb ji \u00e7anda xwe d\u00fbr ketin. Ev rew\u015f, bi taybet\u00ee di nav nif\u015f\u00ean ciwan \u00ean bajar\u00ee de, b\u00fb sedema qutb\u00fbnek\u00ea ji nasnameya Kurd\u00ee.<\/h3>\n<ol>\n<li>\n<h3><span style=\"font-family: 'arial black', sans-serif\"> As\u00eem\u00eelasyona bi Medyaya N\u00fb<\/span><\/h3>\n<\/li>\n<\/ol>\n<h3 style=\"text-align: justify\"><strong>T\u00eageh: Medyaya n\u00fb \u00e7anda serdest belav dike \u00fb nasnameya her\u00eam\u00ee qels dike.<\/strong><\/h3>\n<h3 style=\"text-align: justify\">Di sedsala 21\u2019em\u00een de, medyaya Tirk, bi taybet\u00ee r\u00eazef\u00eelm \u00fb platform\u00ean d\u00eej\u00eetal, roleke mezin di as\u00eem\u00eelasyona Kurdan de l\u00eest \u00fb dil\u00eeze. R\u00eazef\u00eelm\u00ean Tirk\u00ee, ku bi gelemper\u00ee \u00e7anda Tirk\u00ee wek\u00ee <strong><em>&#8220;modern&#8221;<\/em><\/strong> \u00fb \u00e7anda Kurd\u00ee wek\u00ee <strong><em>&#8220;kevn&#8221;<\/em><\/strong> n\u00ee\u015fan didin, bandoreke k\u00fbr li ser ciwan\u00ean Kurd dikin. Her wiha, platform\u00ean medyaya civak\u00ee y\u00ean wek\u00ee Instagram \u00fb Twitter, ku bi piran\u00ee bi Tirk\u00ee t\u00eane bikaran\u00een, ciwan\u00ean Kurd ji \u00e7anda wan d\u00fbr dixin.<\/h3>\n<h3 style=\"text-align: justify\">R\u00eazef\u00eelm\u00ean populer \u00ean wek\u00ee Dirili\u015f Ertu\u011frul an Kurulu\u015f Osman, ku d\u00eeroka Tirk\u00ee bi awayek\u00ee romant\u00eeze dikin, di nav ciwan\u00ean Kurd de j\u00ee populer b\u00fbn \u00fb ev yek b\u00fb sedema qeb\u00fblkirina gotara neteweperest a Tirk bi awayek\u00ee nepen\u00ee. Her wiha, qedexekirina platform\u00ean medyaya Kurd\u00ee j\u00ee bi metodek p\u00ea\u015f\u00eel\u00eagirtina \u00e7and \u00fb ziman\u00ea Kurd\u00ee hat bikaran\u00een.<\/h3>\n<h3 style=\"text-align: justify\">Helwesta kolonyal\u00eest a dewleta Tirk li ser milet\u00ea Kurd \u00fb Kurdistan\u00ea, bi r\u00eabaz\u00ean hi\u015f\u00ee, saz\u00fbman\u00ee, ziman\u00ee \u00fb \u00e7and\u00ee, armanc kiriye ku nasnameya Kurd\u00ee qels bike \u00fb Kurdan di bin serweriya neteweperestiya Tirk\u00ee de bih\u00eale. Ev pol\u00eet\u00eekay\u00ean s\u00eestemat\u00eek, ji damezirandina Komara Tirkiyey\u00ea heta \u00eero, bi away\u00ean cuda dom kirine. L\u00ea bel\u00ea, berxwedana \u00e7and\u00ee \u00fb siyas\u00ee ya Kurdan, bi r\u00eaya vejandina ziman, \u00e7and \u00fb b\u00eera d\u00eerok\u00ee, n\u00ee\u015fan dide ku ev hewldan\u00ean kolonyal\u00eest bi temam\u00ee bi ser neketine.<\/h3>\n<h3 style=\"text-align: justify\">Ji bo t\u00eagihi\u015ftineke k\u00fbr a v\u00ea mijar\u00ea, div\u00ea em hem pol\u00eet\u00eekay\u00ean d\u00eerok\u00ee \u00fb hem j\u00ee form\u00ean n\u00fbjen \u00ean as\u00eem\u00eelasyon\u00ea bi baldar\u00ee l\u00eakol\u00een bikin.<\/h3>\n<h3 style=\"text-align: justify\"><span style=\"font-family: 'arial black', sans-serif\">\u00c7avkani<\/span>:<\/h3>\n<h3 style=\"text-align: justify\">(1)Be\u015f\u00eek\u00e7\u00ee, \u00cesma\u00eel. K\u00fcrtlerin &#8220;Mecbur\u00ee \u0130skan&#8221;\u0131. 1977.<\/h3>\n<h3 style=\"text-align: justify\">(2) van Bruinessen, Martin. Kurdistan: In the Shadow of History. 1997.<\/h3>\n<h3 style=\"text-align: justify\">(3) Ye\u011fen, Mesut. Devlet S\u00f6yleminde K\u00fcrt Sorunu. 1999.<\/h3>\n<h3 style=\"text-align: justify\">(4) Said, Edward. Orientalism. 1978.<\/h3>\n<h3 style=\"text-align: justify\">\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0 (5) Fanon, Frantz. Black Skin, White Masks. 1952.<\/h3>\n<h3 style=\"text-align: justify\">\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0 wa Thiong&#8217;o, Ng\u0169g\u0129.<\/h3>\n<h3 style=\"text-align: justify\">(6) Decolonising the Mind. 1986.<\/h3>\n<h3 style=\"text-align: justify\">(7)Memmi, Albert. The Colonizer and the Colonized. 1957.<\/h3>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Kolonyal\u00eezm, wek\u00ee pergaleke serweriy\u00ea, ne ten\u00ea li ser dagirkirina erdn\u00eegar\u00ee \u00fb abor\u00ee, l\u00ea her wiha li ser kontrolkirina hi\u015f\u00ee, \u00e7and\u00ee \u00fb civak\u00ee ya civak\u00ean bindest hatiye avakirin. Ev pergal, bi r\u00eabaz\u00ean cih\u00eareng \u00ean s\u00eestemat\u00eek, armanc dike ku civak\u00ean kolonyal bi rengek\u00ee k\u00fbr biguher\u00eene, wan ji kok\u00ean wan \u00ean \u00e7and\u00ee, d\u00eerok\u00ee \u00fb ziman\u00ee qut bike \u00fb [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":2,"featured_media":1048318,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[28],"tags":[37],"class_list":["post-1048317","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-nerin","tag-sereke"],"seo_head":"<!-- This site is optimized with the Yoast SEO plugin v28.7 - https:\/\/yoast.com\/product\/yoast-seo-wordpress\/ -->\n<title>R\u00eabaz\u00ean Pergala Kolonyal\u00eest: Kontrolkirina Civak\u00ee \u00fb Xirabkirina \u00c7and\u00ee - Darka Maz\u00ee<\/title>\n<meta name=\"robots\" content=\"index, follow, max-snippet:-1, max-image-preview:large, max-video-preview:-1\" \/>\n<link rel=\"canonical\" href=\"https:\/\/darkamazi.info\/archives\/1048317\" \/>\n<meta property=\"og:locale\" content=\"en_US\" \/>\n<meta property=\"og:type\" content=\"article\" \/>\n<meta property=\"og:title\" content=\"R\u00eabaz\u00ean Pergala Kolonyal\u00eest: Kontrolkirina Civak\u00ee \u00fb Xirabkirina \u00c7and\u00ee - Darka Maz\u00ee\" \/>\n<meta property=\"og:description\" content=\"Kolonyal\u00eezm, wek\u00ee pergaleke serweriy\u00ea, ne ten\u00ea li ser dagirkirina erdn\u00eegar\u00ee \u00fb abor\u00ee, l\u00ea her wiha li ser kontrolkirina hi\u015f\u00ee, \u00e7and\u00ee \u00fb civak\u00ee ya civak\u00ean bindest hatiye avakirin. Ev pergal, bi r\u00eabaz\u00ean cih\u00eareng \u00ean s\u00eestemat\u00eek, armanc dike ku civak\u00ean kolonyal bi rengek\u00ee k\u00fbr biguher\u00eene, wan ji kok\u00ean wan \u00ean \u00e7and\u00ee, d\u00eerok\u00ee \u00fb ziman\u00ee qut bike \u00fb [&hellip;]\" \/>\n<meta property=\"og:url\" content=\"https:\/\/darkamazi.info\/archives\/1048317\" \/>\n<meta property=\"og:site_name\" content=\"Darka Maz\u00ee\" \/>\n<meta property=\"article:publisher\" content=\"https:\/\/www.facebook.com\/DarMaziKurmanci\" \/>\n<meta property=\"article:published_time\" content=\"2025-05-17T12:01:10+00:00\" \/>\n<meta property=\"og:image\" content=\"https:\/\/darkamazi.info\/file\/2025\/05\/sheyhmus-ozengin.jpg\" \/>\n\t<meta property=\"og:image:width\" content=\"900\" \/>\n\t<meta property=\"og:image:height\" content=\"475\" \/>\n\t<meta property=\"og:image:type\" content=\"image\/jpeg\" \/>\n<meta name=\"author\" content=\"darka mazi\" \/>\n<meta name=\"twitter:card\" content=\"summary_large_image\" \/>\n<meta name=\"twitter:creator\" content=\"@DarkaMaziLatini\" \/>\n<meta name=\"twitter:site\" content=\"@DarkaMaziLatini\" \/>\n<meta name=\"twitter:label1\" content=\"Written by\" \/>\n\t<meta name=\"twitter:data1\" content=\"darka mazi\" \/>\n\t<meta name=\"twitter:label2\" content=\"Est. reading time\" \/>\n\t<meta name=\"twitter:data2\" content=\"7 minutes\" \/>\n<script type=\"application\/ld+json\" class=\"seo-schema-graph\">{\"@context\":\"https:\\\/\\\/schema.org\",\"@graph\":[{\"@type\":\"Article\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/darkamazi.info\\\/archives\\\/1048317#article\",\"isPartOf\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/darkamazi.info\\\/archives\\\/1048317\"},\"author\":{\"name\":\"darka mazi\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/darkamazi.info\\\/#\\\/schema\\\/person\\\/5ad3e24553a0567993fa8ed4bd0a776c\"},\"headline\":\"R\u00eabaz\u00ean Pergala Kolonyal\u00eest: Kontrolkirina Civak\u00ee \u00fb Xirabkirina \u00c7and\u00ee\",\"datePublished\":\"2025-05-17T12:01:10+00:00\",\"mainEntityOfPage\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/darkamazi.info\\\/archives\\\/1048317\"},\"wordCount\":1867,\"publisher\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/darkamazi.info\\\/#organization\"},\"image\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/darkamazi.info\\\/archives\\\/1048317#primaryimage\"},\"thumbnailUrl\":\"https:\\\/\\\/darkamazi.info\\\/darka-content\\\/uploads\\\/2025\\\/05\\\/sheyhmus-ozengin.jpg\",\"keywords\":[\"sereke\"],\"articleSection\":[\"Ner\u00een\"],\"inLanguage\":\"en-US\"},{\"@type\":\"WebPage\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/darkamazi.info\\\/archives\\\/1048317\",\"url\":\"https:\\\/\\\/darkamazi.info\\\/archives\\\/1048317\",\"name\":\"R\u00eabaz\u00ean Pergala Kolonyal\u00eest: Kontrolkirina Civak\u00ee \u00fb Xirabkirina \u00c7and\u00ee - Darka Maz\u00ee\",\"isPartOf\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/darkamazi.info\\\/#website\"},\"primaryImageOfPage\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/darkamazi.info\\\/archives\\\/1048317#primaryimage\"},\"image\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/darkamazi.info\\\/archives\\\/1048317#primaryimage\"},\"thumbnailUrl\":\"https:\\\/\\\/darkamazi.info\\\/darka-content\\\/uploads\\\/2025\\\/05\\\/sheyhmus-ozengin.jpg\",\"datePublished\":\"2025-05-17T12:01:10+00:00\",\"breadcrumb\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/darkamazi.info\\\/archives\\\/1048317#breadcrumb\"},\"inLanguage\":\"en-US\",\"potentialAction\":[{\"@type\":\"ReadAction\",\"target\":[\"https:\\\/\\\/darkamazi.info\\\/archives\\\/1048317\"]}]},{\"@type\":\"ImageObject\",\"inLanguage\":\"en-US\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/darkamazi.info\\\/archives\\\/1048317#primaryimage\",\"url\":\"https:\\\/\\\/darkamazi.info\\\/darka-content\\\/uploads\\\/2025\\\/05\\\/sheyhmus-ozengin.jpg\",\"contentUrl\":\"https:\\\/\\\/darkamazi.info\\\/darka-content\\\/uploads\\\/2025\\\/05\\\/sheyhmus-ozengin.jpg\",\"width\":900,\"height\":475,\"caption\":\"R\u00eabaz\u00ean Pergala Kolonyal\u00eest: Kontrolkirina Civak\u00ee \u00fb Xirabkirina \u00c7and\u00ee\"},{\"@type\":\"BreadcrumbList\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/darkamazi.info\\\/archives\\\/1048317#breadcrumb\",\"itemListElement\":[{\"@type\":\"ListItem\",\"position\":1,\"name\":\"Home\",\"item\":\"https:\\\/\\\/darkamazi.info\\\/\"},{\"@type\":\"ListItem\",\"position\":2,\"name\":\"R\u00eabaz\u00ean Pergala Kolonyal\u00eest: Kontrolkirina Civak\u00ee \u00fb Xirabkirina \u00c7and\u00ee\"}]},{\"@type\":\"WebSite\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/darkamazi.info\\\/#website\",\"url\":\"https:\\\/\\\/darkamazi.info\\\/\",\"name\":\"Darka Maz\u00ee\",\"description\":\"P\u00eageha Zanyariy\u00ean Nebih\u00eest\u00ee\",\"publisher\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/darkamazi.info\\\/#organization\"},\"potentialAction\":[{\"@type\":\"SearchAction\",\"target\":{\"@type\":\"EntryPoint\",\"urlTemplate\":\"https:\\\/\\\/darkamazi.info\\\/?s={search_term_string}\"},\"query-input\":{\"@type\":\"PropertyValueSpecification\",\"valueRequired\":true,\"valueName\":\"search_term_string\"}}],\"inLanguage\":\"en-US\"},{\"@type\":\"Organization\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/darkamazi.info\\\/#organization\",\"name\":\"Darka Maz\u00ee\",\"url\":\"https:\\\/\\\/darkamazi.info\\\/\",\"logo\":{\"@type\":\"ImageObject\",\"inLanguage\":\"en-US\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/darkamazi.info\\\/#\\\/schema\\\/logo\\\/image\\\/\",\"url\":\"https:\\\/\\\/darkamazi.info\\\/darka-content\\\/uploads\\\/2017\\\/12\\\/darka-mazi-logo.png\",\"contentUrl\":\"https:\\\/\\\/darkamazi.info\\\/darka-content\\\/uploads\\\/2017\\\/12\\\/darka-mazi-logo.png\",\"width\":151,\"height\":75,\"caption\":\"Darka Maz\u00ee\"},\"image\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/darkamazi.info\\\/#\\\/schema\\\/logo\\\/image\\\/\"},\"sameAs\":[\"https:\\\/\\\/www.facebook.com\\\/DarMaziKurmanci\",\"https:\\\/\\\/x.com\\\/DarkaMaziLatini\",\"https:\\\/\\\/www.instagram.com\\\/darkamazi.kurmanci\\\/\",\"https:\\\/\\\/www.youtube.com\\\/channel\\\/UCa5HkTdmI8U1qCUFuTw8B2g\"]},{\"@type\":\"Person\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/darkamazi.info\\\/#\\\/schema\\\/person\\\/5ad3e24553a0567993fa8ed4bd0a776c\",\"name\":\"darka mazi\",\"sameAs\":[\"https:\\\/\\\/darkamazi.info\\\/\"],\"url\":\"https:\\\/\\\/darkamazi.info\\\/archives\\\/author\\\/kurdi\"}]}<\/script>\n<!-- \/ Yoast SEO plugin. -->","seo_head_json":{"title":"R\u00eabaz\u00ean Pergala Kolonyal\u00eest: Kontrolkirina Civak\u00ee \u00fb Xirabkirina \u00c7and\u00ee - Darka Maz\u00ee","robots":{"index":"index","follow":"follow","max-snippet":"max-snippet:-1","max-image-preview":"max-image-preview:large","max-video-preview":"max-video-preview:-1"},"canonical":"https:\/\/darkamazi.info\/archives\/1048317","og_locale":"en_US","og_type":"article","og_title":"R\u00eabaz\u00ean Pergala Kolonyal\u00eest: Kontrolkirina Civak\u00ee \u00fb Xirabkirina \u00c7and\u00ee - Darka Maz\u00ee","og_description":"Kolonyal\u00eezm, wek\u00ee pergaleke serweriy\u00ea, ne ten\u00ea li ser dagirkirina erdn\u00eegar\u00ee \u00fb abor\u00ee, l\u00ea her wiha li ser kontrolkirina hi\u015f\u00ee, \u00e7and\u00ee \u00fb civak\u00ee ya civak\u00ean bindest hatiye avakirin. Ev pergal, bi r\u00eabaz\u00ean cih\u00eareng \u00ean s\u00eestemat\u00eek, armanc dike ku civak\u00ean kolonyal bi rengek\u00ee k\u00fbr biguher\u00eene, wan ji kok\u00ean wan \u00ean \u00e7and\u00ee, d\u00eerok\u00ee \u00fb ziman\u00ee qut bike \u00fb [&hellip;]","og_url":"https:\/\/darkamazi.info\/archives\/1048317","og_site_name":"Darka Maz\u00ee","article_publisher":"https:\/\/www.facebook.com\/DarMaziKurmanci","article_published_time":"2025-05-17T12:01:10+00:00","og_image":[{"width":900,"height":475,"url":"https:\/\/darkamazi.info\/file\/2025\/05\/sheyhmus-ozengin.jpg","type":"image\/jpeg"}],"author":"darka mazi","twitter_card":"summary_large_image","twitter_creator":"@DarkaMaziLatini","twitter_site":"@DarkaMaziLatini","twitter_misc":{"Written by":"darka mazi","Est. reading time":"7 minutes"},"schema":{"@context":"https:\/\/schema.org","@graph":[{"@type":"Article","@id":"https:\/\/darkamazi.info\/archives\/1048317#article","isPartOf":{"@id":"https:\/\/darkamazi.info\/archives\/1048317"},"author":{"name":"darka mazi","@id":"https:\/\/darkamazi.info\/#\/schema\/person\/5ad3e24553a0567993fa8ed4bd0a776c"},"headline":"R\u00eabaz\u00ean Pergala Kolonyal\u00eest: Kontrolkirina Civak\u00ee \u00fb Xirabkirina \u00c7and\u00ee","datePublished":"2025-05-17T12:01:10+00:00","mainEntityOfPage":{"@id":"https:\/\/darkamazi.info\/archives\/1048317"},"wordCount":1867,"publisher":{"@id":"https:\/\/darkamazi.info\/#organization"},"image":{"@id":"https:\/\/darkamazi.info\/archives\/1048317#primaryimage"},"thumbnailUrl":"https:\/\/darkamazi.info\/file\/2025\/05\/sheyhmus-ozengin.jpg","keywords":["sereke"],"articleSection":["Ner\u00een"],"inLanguage":"en-US"},{"@type":"WebPage","@id":"https:\/\/darkamazi.info\/archives\/1048317","url":"https:\/\/darkamazi.info\/archives\/1048317","name":"R\u00eabaz\u00ean Pergala Kolonyal\u00eest: Kontrolkirina Civak\u00ee \u00fb Xirabkirina \u00c7and\u00ee - Darka Maz\u00ee","isPartOf":{"@id":"https:\/\/darkamazi.info\/#website"},"primaryImageOfPage":{"@id":"https:\/\/darkamazi.info\/archives\/1048317#primaryimage"},"image":{"@id":"https:\/\/darkamazi.info\/archives\/1048317#primaryimage"},"thumbnailUrl":"https:\/\/darkamazi.info\/file\/2025\/05\/sheyhmus-ozengin.jpg","datePublished":"2025-05-17T12:01:10+00:00","breadcrumb":{"@id":"https:\/\/darkamazi.info\/archives\/1048317#breadcrumb"},"inLanguage":"en-US","potentialAction":[{"@type":"ReadAction","target":["https:\/\/darkamazi.info\/archives\/1048317"]}]},{"@type":"ImageObject","inLanguage":"en-US","@id":"https:\/\/darkamazi.info\/archives\/1048317#primaryimage","url":"https:\/\/darkamazi.info\/file\/2025\/05\/sheyhmus-ozengin.jpg","contentUrl":"https:\/\/darkamazi.info\/file\/2025\/05\/sheyhmus-ozengin.jpg","width":900,"height":475,"caption":"R\u00eabaz\u00ean Pergala Kolonyal\u00eest: Kontrolkirina Civak\u00ee \u00fb Xirabkirina \u00c7and\u00ee"},{"@type":"BreadcrumbList","@id":"https:\/\/darkamazi.info\/archives\/1048317#breadcrumb","itemListElement":[{"@type":"ListItem","position":1,"name":"Home","item":"https:\/\/darkamazi.info\/"},{"@type":"ListItem","position":2,"name":"R\u00eabaz\u00ean Pergala Kolonyal\u00eest: Kontrolkirina Civak\u00ee \u00fb Xirabkirina \u00c7and\u00ee"}]},{"@type":"WebSite","@id":"https:\/\/darkamazi.info\/#website","url":"https:\/\/darkamazi.info\/","name":"Darka Maz\u00ee","description":"P\u00eageha Zanyariy\u00ean Nebih\u00eest\u00ee","publisher":{"@id":"https:\/\/darkamazi.info\/#organization"},"potentialAction":[{"@type":"SearchAction","target":{"@type":"EntryPoint","urlTemplate":"https:\/\/darkamazi.info\/?s={search_term_string}"},"query-input":{"@type":"PropertyValueSpecification","valueRequired":true,"valueName":"search_term_string"}}],"inLanguage":"en-US"},{"@type":"Organization","@id":"https:\/\/darkamazi.info\/#organization","name":"Darka Maz\u00ee","url":"https:\/\/darkamazi.info\/","logo":{"@type":"ImageObject","inLanguage":"en-US","@id":"https:\/\/darkamazi.info\/#\/schema\/logo\/image\/","url":"https:\/\/darkamazi.info\/file\/2017\/12\/darka-mazi-logo.png","contentUrl":"https:\/\/darkamazi.info\/file\/2017\/12\/darka-mazi-logo.png","width":151,"height":75,"caption":"Darka Maz\u00ee"},"image":{"@id":"https:\/\/darkamazi.info\/#\/schema\/logo\/image\/"},"sameAs":["https:\/\/www.facebook.com\/DarMaziKurmanci","https:\/\/x.com\/DarkaMaziLatini","https:\/\/www.instagram.com\/darkamazi.kurmanci\/","https:\/\/www.youtube.com\/channel\/UCa5HkTdmI8U1qCUFuTw8B2g"]},{"@type":"Person","@id":"https:\/\/darkamazi.info\/#\/schema\/person\/5ad3e24553a0567993fa8ed4bd0a776c","name":"darka mazi","sameAs":["https:\/\/darkamazi.info\/"],"url":"https:\/\/darkamazi.info\/archives\/author\/kurdi"}]}},"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/darkamazi.info\/funavuv\/wp\/v2\/posts\/1048317","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/darkamazi.info\/funavuv\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/darkamazi.info\/funavuv\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/darkamazi.info\/funavuv\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/darkamazi.info\/funavuv\/wp\/v2\/comments?post=1048317"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/darkamazi.info\/funavuv\/wp\/v2\/posts\/1048317\/revisions"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/darkamazi.info\/funavuv\/wp\/v2\/media\/1048318"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/darkamazi.info\/funavuv\/wp\/v2\/media?parent=1048317"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/darkamazi.info\/funavuv\/wp\/v2\/categories?post=1048317"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/darkamazi.info\/funavuv\/wp\/v2\/tags?post=1048317"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}