Pevçûnên li Eşrefiye û Şêx Meqsûd: Xeletî, xeterî û derfet…

Pevçûn li Eşrefiye û Şêx Meqsûd, du taxên Kurdan ên li Helebê, berdewam dikin. Hem Kurdên li van her du taxan û hem jî xelkê her çar beşên Kurdistanê berxwedanek mîna ya li Kobanî yê nîşan didin. Dema ku ev rêz têne nivîsandin, rêveberiya Rojava ragihand ku ew ê hêzên xwe vekişîne, lê bal kişand ser peymana 1 ê Nîsanê û bi şert qebûl kir. Nûke ev peyman ka dê were bicîhanîn an na, hîn nayê zanîn.

Lêbelê, tiştê ku li Helebê diqewime ne tiştek e ku mirov bi pêngavekê ve li ser bazde.

Heleb li cihekî pir girîng e. Terikandina Helebê tê wateya terikandina tevahiya qeraxa rojavayê Firatê. Û dû re Dêra-Zor û Reqa tê. Û sengerên  pêşîn tên winda kirin. Wekî din, Heleb bajarê herî mezin ê Sûriyê ye. Kontrolkirina du taxên girîng ên li vî bajarî, bi nifûsa zêdetirî 400 hezar Kurd lê dijîn û atolyeyên tekstîlê yên girîng li wir in, ji ​​bo Kurdan pirr girîng bû. Bê guman, Kurd bi vekişîna niha her tişt winda nakin, lê ew dikarîbûn ji windakirina her tiştî dûr bisekinin. Û dosyaya Sûriyê hîn nehatiye girtin; dê gelek nîqaşên din ser çêbin. Ji ber vê sedemê, rêveberiya Rojava pirs hene ku bipirse, bersiv hene ku bide û biryar hene ku bigire.

Çima Kurd sernakevin?

Sê sal berê, hêzên Kurdî yên li Rojava ji aliyê welatên Rojava ve wekî qehreman di hatin pênase kirin, jinên ku cîhanê rizgar dikin û weke ferîşteyên azadiyê dihatin hesibandin. Wê demê, Colanî terorîstek selîefî yê radîkal bû. Piştî sê salan, çawa çêdibe ku ev terorîst niha êrîşî artêş û jin û mêrên ku cîhanê rizgar kirî, dike? Di heman rojê de, ew mazûvaniya şandeyek Ewropî dike û heta pere (alîkarî) jî distîne. Çi guheriye? Çima Kurd negihîştine wê astê?

Bê guman, li cîhanê sîstemek dijî-kurd heye, û sere hemî qûncika hatine girtin. Sîstema ku ji hêla hin dewlet û lobiyên Rojavayî ve têne rêvebirin, naxwazin ku Kurd bibin hêzek aborî û siyasî ew vê yekê di berjewendiya xwe da nabîne. Dewletên kolonyal jî bi heman şêweyî tevdigerin. Lê ev tenê aliyekî çîrokê ye. Ji sala 2012 an vir ve li Rojava zincîreyek xeletiyên sîstematîk hene.

Bandora PKK ê li Rojava…

Belê, em piştgiriyê didin berxwedana li Rojava, û divê her Kurdek ji bo Rojava çi ji destê wî tê bike. Lêbelê, çawa ku em nikarin her tiştî wekî paqij û bêguneh bibînin, mafê me yê rexnekirinê jî heye. Ji ber vê yekê, divê bi zelalî were gotin: ji destpêka Bihara Erebî ve, PKK ê windahiyên girîng gîhandin Rojava. Dema ku em vê dibêjin, ew dibêjin, “Ger PKK tunebûya, Rojava jî çênedibû.” Berevajî vê rast e; ger Rojava tunebûya, PKK dê di deh salên dawî de di rewşek pir xirabtir de bûya. Ji sala 2012 an heta niha, tevahiya aboriya PKK ê, bargiranîya wê ya kadroyan, cephê paşîn, hewldanên wê yên propagandayê – her tişt bi rêya Rojava hatiye kirin. Li Ewropa û Amerîkayê ji xwe re cîhek dît. Erê, PKK ê kadro şandin Rojava, pergalek ava kir, lê paşê li ser pişta wê pergalê siwar bû. Û rê li ber Rojava girt ku nasnameyek Rojavayî bi dest bixe. Îradeya kadroyan Rojava rehîn girt.

Mesela, nebûna daxwazîyên Kurdayetî li Rojava tesîra îdeolojîk a PKK ê ye. Wan “daxwazên Kurd û Kurdistanê” nekir. Di şûna wê de, wan gotinên li ser demokrasî, azadî, mafên jinan û hwd. bi kar anîn. Ew gihîşt wê astê ku her kesê ku navê Rojava bi kar anî hema hema wekî xayîn dihat îlankirin; wan navê Rojava guherand kir “Bakurê rojhilatê Sûriyê” . Her çend têgehên bi tevahî derbasdar ên wekî federalîzm û konfederalîzm hebûn jî, wan sîstemek bi navê “Kanton” îcad kir da ku kes fêm neke ka ew çi dixwazin. Rojava bû navenda êrîşên li dijî Kurdan. Ew veguherî navendeke dijminatiya li dijî Kurdan. Rojava di nav bêçaretiyê de ma. Çima? Ev ne ji ber nebûna pêşbînî an xeletiyan bû; ev hilbijartinên hişmend bûn ango Ocalan ev yêk dikir.

Ocalan, û dîsa Ocalan…

Dema ku pêvajo li Sûriyê di sala 2012 an de dest pê kir, Ocalan dîsa bi pêvajoyek aştiyê derket holê û mudaxeleyî pêvajoya Rojava kir. Wî teşwîq kir ku Rojava xwe ji dewletên Rojava dûr bixe. Di sala 2012 an de, Ocalan li ser Rojava got, “Nehên lîstika Îsraîlê ya “dewleta biçûk a Kurdan” em ê pergalek maf û azadiyan ava bikin.” Ango, Ocalan dixwest Rojava di nav pergalê de bihêle, çi Tirkiye be çi Esed be. Û wisa jî çêbû. Tirkiyê ji vê yekê bêtir sûd wergirt.

Efrîn, Girê sipî û Serê Kaniyê dagir kir, çeteyên xwe li wir bi cih kir, eniyek paşîn ava kir û erd bi dest xist.

Dîsa, Ocalan tam dema ku rejîma Esed hilweşiya derket holê. Û wî rêgirî li Rojava kir. Her çend dihat gotin ku dê bi Tirkiyê re peymanek, an pêvajoyek aştiyê hebe jî, Rojava şeş mehên pêşîn piştî hilweşîna Esed winda kir. Colanî nêzîkatiyek pragmatîk girt, soz da her kesî, helwestek karîger nîşan da û siyaset kir bin kontrola xwe. Di heman demê de, gelê Rojava li kolanan dimeşiyan û dirûşmeyên wekî “Sosyalîzma komunal û azadî ji bo Ocalan” diqîriyan. Di civînekê de di meha Nîsanê de, Ocalan li ser Rojava got, “Ew bûne Heşdî Şabî ya Îsraîlê.” yanî,  wî ev salek e destên Kurdên li Rojava girêdaye. Ew nahêle ku hêzên Rojava bi kesî re têkilî deynin.

Her du pêvajoyên aştiyê yên di navbera Îmralî, Qendîl û dewleta Tirkiyê de bûn sedema xeletîyên mezin li Rojava. Ji ber ku ev pêvajo a Tirkîyê ji berê ve ji bo ku Rojava ber bi rêyeke xelet ve bibin hatibûn organîzekirin.

Gelo rêveberiya Rojava dikare vê yekê bibîne? Ma ew xwedî wê hêzê ne ku vê leyistikê bişkînin? Em nizanin. Ji ber ku ev ê rêça bûyerên pêşerojê diyar bike. Rêveberiya Rojava, bi redkirina manîpulekirina wan a ji hêla Ocalan ve, divê çarenûsa xwe ji destê Ocalan derxe, her çend ew wî bi tevahî red nekin jî, wî tenê wekî serokekî  sembolik qebûl bikin.

Pêwîstîyek din jî ev e ku li Rojava divê Kurdan di destura bingehîn weke Kurd were pênasekirin. Ji bo vê yekê, divê ew ne bi peyvên xeyalî divê bi daxwazîyên zelal ên Kurdistanê derkevin nava qada sîyasetê.