Pêkhateya PKKê li Şingalê kongreyek li dar xist û biryara ji bo entegrekirina Şingalê bi Iraqê re hat dayîn

Civînek ji aliyê komeke ku ji aliyê PKKê ve li Şingalê hatiye damezrandin, bi navê Meclîsa Gel a Demokratîk a Şingalê, hat lidarxistin. Ev civîn, ku wan jê re digotin “Kongreya 6emîn”, encameke ji neh xalan û plansaziyek ragihand. Daxuyanî pir balkêş bû; ji ber ku kongre li ser “entegrekirina Şingalê bi Iraqê re” hatibû komkirin. Di gotara kongreyê de peyva “Kurd” û “Kurdistan” li tu deran nehatin behskirin.

Wekî din, di vê kongreyê de daxwazên xweseriyê an jî şertên îdarî ji bo Şingalê nehatin rojevê. Li şûna xweseriyê, têgeha “entegrasyona demokratîk” hat bikaranîn. Di rastiyê de, PKK ya ku ji sala 2014an ve li Şingalê ye, Şingal radestî Heşda Şebî û hikûmeta Bexdayê kir.

Kongre, ku ji aliyê Komîteya Baweriyên Olî ya KCKê ve hatibû organîzekirin, peyamek ji Hevserokatiya KCKê ji bo wê hatibû şandin. Xarip Hiso ji rêveberiya Rojava û gelek kadroyên din ên PKKê beşdarî wê kongreyê bûn. Bi rastî, kongreyê mijarên ji bo Kurdan pir hestiyar nîqaş kirin. Di kongreya ku PKKê saz kiribû de, daxwaza xweseriyeke demokratîk ji bo Şingalê (ku berê car caran di çapemeniyê de dihat behskirin) qet nehat behskirin. Li şûna wê, têgîna “entegrasyon bi Iraqê re” hat bikaranîn. Di vê civîna li Şingalê de, veguhestina fermî ya deverên Kurdan bo Iraqê hat nîqaşkirin. Tevî van hemû biryarên krîtîk, xetereyên ku ji ber şerê Îsraîl û Amerîkayê yên li dijî Îranê, wekî mijareke rojevê ya duyemîn hatin paşguhkirin. Lê belê, hem dema kongreyê û hem jî biryarên ku hatine girtin, xalên pir xeternak û hestiyar in ji bo Kurdan.

Peymana dawî ya PKKê bi Heşda Şebî re û serdema balkêş a kongreyê

Wêne û dîmenên kongreyê û bi taybetî wêneyên beşdaran nehatin weşandin; medyaya PKKê tenê çend dîmenên kêm weşandin. Li gorî agahiyên ji Şingalê, raya giştî zêde bawerî bi kongreyê neanî û beşdarbûn bi piranî ji endam û malbatên YBŞê (Yekîneyên Berxwedana Şingalê) pêk dihat, ku PKKê bixwe li Şingalê ava kiribûn. Ji ber vê yekê, wêne û dîmen veşartî man. Kongre bi rastî ji bo nîqaşkirina biryarên ku Iraqê di derbarê YBŞê de dabin, hatibû lidarxistin.

PKKê di sala 2015an de dest bi avakirina hêzeke çekdarî ya girêdayî xwe li Şingalê kir. YBŞ, ku bi fermî di nav Heşda Şebî de cih digire û ji Iraqê mûçeyan distîne, hejmareke hindik ji hêzên Êzîdî dihewîne; yên mayî hemû kadroyên PKKê ne.

Dewleta Iraqê, ligel agirbesta PKKê bi Tirkiyeyê re û peymana di navbera Şam û HSDê de, mîsyona PKKê guherand. PKK ya ku berê li vir wekî hêzeke wekîl a Heşda Şebî û Iraqê hebû, niha jê hat xwestin ku hemû desthilatdarî û hêza xwe radestî hikûmeta navendî ya Iraqê bike. Wekî gaveke yekem, di sibata 2026an de biryara komkirina çekan li Şingalê hatibû dayîn. Her çend PKKê wê demê gelek nûçe li ser vê biryarê çêkirin jî, paşê bi bêdengî bi Iraqê re peymaneke din pêk anî. Li gorî peymanê, PKKê çekên xwe yên giran radestî Heşda Şebî kirin û du baregehên xwe yên li lûtkeya çiyayê Şingalê jî radestî wan kirin. Li ser vê bingehê, li hev hat kirin ku hejmarek diyarkirî ji hêzên çekdar bimînin û ev hêz bi baregeha Heşda Şebî ya li Deşta Nînovayê ve girêdayî be. Di rastiyê de, her çend YBŞ (Yekîneyên Berxwedana Şingalê) di medyayê de wekî ku hîn jî heye hatibe nîşandan jî, lê beşek mezin ji wê tevlî Heşda Şebî bûye. Yanî, hemû saziyên çekdar û sivîl ên girêdayî PKKê li Şingalê bi tevahî radestî Iraqê hatin kirin.

Ji ber vê yekê kongre wekî civînek hatibû plankirin da ku peymana dawî ya PKKê bi Heşda Şebî re bi awayekî guncav ji raya giştî re were vegotin û were bicîhanîn.

Biryarên Kongreyê

Biryar û plana du-salî ya ku ji hêla kongreyê ve hatî pejirandin, di ragihandina PKKê de wekî 9 xalan hatin destnîşankirin. Dema ku mirov li biryaran dinêre, eşkere ye ku PKKê Şingal bi tevahî ji Kurdistanê veqetandiye û di nav biryaran de tu xaleke bi navê Kurd û Kurdistanê nîne.

Biryar wiha ne:

Azadiya fîzîkî ya Rêber Apo dê di navenda hemû xebatan de be.

Li hemû gundan dê komîn bên avakirin.

Ji bo naskirina jenosîda Êzîdiyan a 3yê Tebaxa 2014an dê hewldanên navneteweyî bên meşandin.

Kongreya Yekîtiya Êzîdiyan dê bê sazkirin.

Ji bo çareseriyek demokratîk dê bi hikûmeta Iraqê û aktorên navneteweyî re têkilî bên pêşxistin.

Ji bo Şingalê projeya “entegrasyona demokratîk” bi lezgînî bête xebitandin.

Yekîtiya civakî, lihevkirina siyasî û hewldanên xweparastinê dê bên xurtkirin.

Li ser binyatê azadiya jinê, xebatên perwerde û rêxistinî werin zêdekirin.

Lêkolîn û projeyên ekolojîk ji bo parastina xwezaya Şingalê dê bên destpêkirin.

Şingal bûye hêzeke îhtiyat ji bo Heşda Şebî

Şingal, bi cihê xwe yê erdnîgarî û jêrxaneya gaza xwezayî ya ku hîn nehatiye vekirin, ji bo Kurdan herî kêm bi qasî Kerkûkê girîng bû. Û niha, dema ku em li helwesta PKKê li Şingalê û li peymanên ku bi Heşda Şebî re di derbarê Şingalê de çêkirine dinêrin, em bi zelalî dibînin ku Şingal bi tevahî ji Herêma Kurdistanê hatiye veqetandin.

Bi rastî, tiştê ku li Şingalê diqewime li gorî projeya Iraqê ye ku dixwaze Herêma Federal a Kurdistanê hilweşîne; an jî heke nikaribe vê yekê bike jî, qet nebe dixwaze statûya wê vegerîne sala 1991ê, ango Paralela 36an.

PKK di Bihara Erebî ya sala 2012an de bû beşek ji ajandeya Îranê li herêmê. Li gorî peymanê; di bin garantiya Îranê de, wê bi Esed re li hev kir ku Rojava ava bike, û bi hevkariya Iraqê re jî li herêma Şingal-Kerkûkê xwe bi cih kir. Piştî vê dîrokê, PKKê nehişt ku tu rêxistineke Kurdî bikeve Rojava û Şingalê. PKKê îdia kir ku ew ê li van deveran “Xweseriya Demokratîk” îlan bike. Niha, 14 sal piştî wê peymanê, Rojava radestî dewleta Şamê ya Sunnî kir û Şingal jî radestî dewleta Bexdayê ya Şîe kir.