Dewlet Baxçelî îtîraf bi encamên xiyaneta YNKê ya li Kerkûkê kir: Li Kerkûkê rejîmeke nû hat damezrandin

Encamên neyînî yên bûyera 17ê Nîsanê ya li Kerkûkê, ku parêzgarî radestî parêzgarekî Tirkmen hatibû kirin, ji bo Kurdan hêdî hêdî eşkere dibin. Hevpeymaniyên veşartî yên ku Serokê YNKê Bafil Talabanî ji bo Serokkomariya Iraqê û parêzgariya Kerkûkê çêkirine, serdemek da destpêkirin ku demografiya Kurdistanê were guhertin.

Bi taybetî radestkirina parêzgariya Kerkûkê ji bo Tirkmenan bû sedema gotarên bi şêwazê “Piştî 86 salan parêzgarekî Tirkmen” bên dayîn. Kiryara yekem a parêzgar di 26ê Nîsanê de sînordarkirina desthilatên alîkarên Kurd bû. Nîşaneke din a girîng a lîstikên ku li Kerkûkê tên lîstin, daxuyaniyên Dewlet Baxçelî yên li ser vê mijarê bûn.

Serokê MHPê Dewlet Baxçelî îro di civîna koma parlamenî de axivî. Baxçelî di gotara xwe de girîngiyeke mezin da ser Kerkûkê û wiha got:

“Zulma ku Tirkmenên Kerkûkê demeke dirêj e rastî wê tên, ceribandineke wêranker e ku di wijdanê neteweya Tirk de hatiye kulandin. Gelek malên Tirkmenan hatine wêrankirin, gelek malbat bi koçberiyê hatine tehdîtkirin, gelek dayikan rondik rijandine, gelek zarok ji tirsan lerizîn û gelek mêrên wêrek bi zilm û bêpariyê hatine ceribandin. Hin kes hene ku hewl dane dengê Tirkiyeyê li axa Tirkmenan bibirin, hebûna wê ya dîrokî tarî bikin, nasnameya wê ya neteweyî qels bikin û bi lîstikên siyasî û manîpulasyonên demografîk welatê kevnar ê Tirkan ji eslê xwe qut bikin.”

Baxçelî wiha berdewam kir: “Hilbijartina Mihemed Seman Axa, serokê Eniya Tirkmenên Iraqê wek parêzgar, hinek teselî da birînên dîrokî û nîşana werçerxeke dîrokî ye daku îradeya Tirkmenan dîsa li Kerkûkê xuya bibe. Kerkûk beşek kevnar a hebûna Tirkmenan e.” Baxçelî bal kişand ser ‘Sedsala Tirkan’ û got:

“Dema ku Tirkiye ji belaya terorê xilas dibe, rêziknameya nû ya ku li Kerkûkê hatiye avakirin dê henaseke nû bide herêmê. Armanca me Tirkiyeyeke bê teror û atmosferekî herêmî ye ku aştî û biratî tê de rihên xwe belav bike. Em ê ne Kerkûkê ji bîr bikin, ne Mûsilê ji hişê xwe derxin, ne jî xizmên xwe bê piştgirî bihêlin. Rewşa heyî guheriye, ev sedsal sedsala Tirkan e. Em li kêleka hemû birayên xwe yên Tirk in; ji Kerkûkê heta Turkistana Rojhilat, ji Qerebaxê heta Qibrisê.”

Encamên hevpeymaniya Baxçelî-Ocalan û YNK-PKK

Derdorên Kurdî di wê baweriyê de ne ku radestkirina Kerkûkê ji aliyê Bafil Talabanî ve ji bo Tirkmenan ne tenê hevpeymaniyek siyasî ya asayî ye. Pirsgirêk ne tenê li ser piştgiriya serokkomariyê ye. Rewşa ku Dewlet Baxçelî jê re dibêje “hevsengiyek nû li herêmê” tam vê yekê nîşan dide. Kerkûk bûye sedema rewşeke nû ya herêmî û bandorên neyînî yên vê rewşê dê di pêşerojê de bêtir werin dîtin û gengeşekirin.

Li vir mijara herî girîng a ku divê mirov li ser bisekine ev e; gelo hevpeymaniya di navbera Baxçelî û Ocalan de bandorek li ser mijara Kerkûkê kiriye an na? Tê zanîn ku Ocalan, di nameyên ku di sala dawî de ji PKKê re şandine de, ji wan re telîmat daye ku “nêzîkî YNKê bibin.” Çavkaniyên nêzîkî PKKê nîşan didin ku Ocalan dixebite da ku têkiliyekê di navbera YNKê û dewleta Tirkiyeyê de ava bike. Li gorî çavkaniyên PKKê, Ocalan nêrîna xwe ji dewleta Tirkiyeyê re anî ziman ku “divê piştgirî ji YNKê re were kirin daku pêşî li mezinbûna Hewlêrê û avakirina nasnameya Kurd ku li wir tê tekez kirin, were girtin.”

Tê zanîn ku dema Ocalan di sala 1999an de cara yekem çû Îmraliyê, wî projeyek bi navê “Plana Hewlêrê” pêşkêşî dewleta Tirkiyeyê kiribû. Di vê projeyê de, Ocalan pêşniyar kiribû ku “Hewlêr bi piştgiriya veşartî ya dewleta Tirkiyeyê ji Talabanî û Barzanî bê girtin û Tirkmenên li Hewlêrê jî dikarin di vê yekê de piştgiriyê bidin PKKê.”

Niha, daneyên girîng li ber çavan hene ku nîşan didin “Plana Kerkûkê” li şûna Plana Hewlêrê hatiye bicîhanîn. Her wekî ku Tirkiyeyê bandora xwe li Rojava ava kir, niha xuya dike ku dewleta Tirkiyeyê bi PKKê re hevkariyê dike daku bandora xwe li Kerkûkê xurt bike û YNK jî di vê hevpeymaniyê de cih digire.

Rewşa li Kerkûkê ne tenê ji ber hevpeymaniya di navbera YNKê û rejîma Şîe ya Iraqê û Îranê de ye. Bi rastî, hewldanek hevbeş ji hêla pênc komên wêranker; ango Şîe, şovînîstên Tirk, Ocalan, PKK û YNKê ve heye ku Kurdan li Kerkûkê asteng bikin. Encamên vê rewşa wêranker dê di serdema pêş de pir zelaltir bên dîtin.