Cemîl Bayik, yek ji rêberên PKKeya hilweşiyayî, hevpeyvînek da NûçeTVyê, medyaya nû ya PKKê ku ji Silêmaniyê weşanê dike. Axaftina Bayik, ku ji Rojava heta Rojhilat û ji Başûr heta Bakur gelek mijaran vedihewîne, behsa hin xalên pir balkêş dike. Bayik derbarê bûyerên 10 salên dawî yên PKKê û bi taybetî du salên piştî ku Ocalan PKK belav kiriye, vegotinên pir cuda pêşkêş kirin. Aliyê herî balkêş rexneyên wî yên tund ên li ser Mazlûm Ebdî bûn.
Cemîl Bayik bi tundî rexne li erkdarkirina Mazlûm Ebdî ya wekî şêwirmendê Serokkomarê Sûriyê kir. Bayik got: “Pêşî wî got ku ew ê ti wazîfeyan wernegire, lê paşê wî rola şêwirmendiyê qebûl kir. Di heman demê de, ew ne şêwirmendê karûbarên Kurdan e, lê tenê şêwirmendekî burokrat e. Rexneyên ku li ser vê yekê hatine kirin rast in û em jî rexne dikin. Diviyabû ku wî ev post qebûl nekiriba.”
Rexneyên Cemîl Bayik ên li ser Ebdî ne rexneyeke asayî bûn; mirov dikare bibêje ku Bayik bi vê rexneyê Mazlûm Ebdî teşhîr kir.
Em bi awayekî zelal dizanin ku Mazlûm Ebdî kadroyekî PKKê ye û nikare li derveyî talîmatên PKKê tevbigere. Mazlûm Ebdî bêyî erêkirina Qendîlê nikare otomobîlekê jî bikire, vêca çawa dibe bêyî fermana Qendîlê erka şêwirmendiyê qebûl bike? Ev yek ne mimkûn e. Çawa ku entegrebûna Rojava bi Şamê re û hilweşandina HSDê mijarên ku li Îmraliyê ji aliyê Ocalan û dewletê ve li hev hatine kirin bûn, tayînkirina Ebdî ya wekî şêwirmend jî biryareke hevbeş a Ocalan û dewleta Tirkiyeyê bû. Ji ber vê yekê, çima Cemîl Bayik rexne li Mazlûm Ebdî kir?
Rexneyên eşkere yên Bayik ên li ser Ebdî, wek kadroyekî PKKê, bi awayekî eşkere li ber raya giştî ya Kurdan hatin kirin. Ev yek nîşan dide ku dabeşkirina roleke nû di nav rêxistinê de heye.
Dabeşkirina kar di nav PKKê de û erka nû ya Bayik: Çakkirin/Rastkirina trawmaya “entegrasyonê” ya Kurdan
Cemîl Bayik di navbera hilweşandina PKKê ya di sala 2025an û Tebaxa 2026an de tenê sê caran bi çapemeniyê re axiviye. Agahiyên me destnîşan kiribûn ku Bayik ji pêvajoyê nerehet bû û bi hinceta nexweşiyê xwe li paş dihêla. Lêbelê, piştî ku Ocalan got: “Heke ew nexweş be, bila bête ba min,” Bayik hîn bêtir aciz bû û bi tevahî bêdeng ma. Li gorî agahiyên ku me ji çavkaniyên pir pêbawer wergirtine û ji gelek deveran piştrast kirine, Bayik di Tebaxa 2026an de çûye Îmraliyê û bi Ocalan re rû bi rû civiyaye.
Ji wê demê ve, ew du caran di çapemeniyê de diyar bû û daxuyaniyên pir radîkal dan. Ev tê wê wateyê ku Bayik hatiye razîkirin ku biçe Îmraliyê, beşdarî pêvajoyê bibe û erkan bigire ser xwe. Xuyabûna wî ya bi coş di çapemeniyê de yekser piştî vê civînê nîşan dide ku mîsyon û wazîfeyeke nû ji wî re hatiye dayîn.
Heke em ji nêz ve li PKKê binêrin, dê were dîtin ku her çend erka razîkirina raya giştî ya Tirkiyeyê di dema pêvajoya entegrasyonê de ji endamên koma Enqereyê yên wekî Mustafa Qarasû û Duran Kalkan re hatibe hiştin (ku bi eslê xwe Tirk e û xwedî nêrîneke çepgir a bihêz e), erka çakkirina trawmaya di nava Kurdan de ketibû ser milê Cemîl Bayik.
Ji niha û pê ve, Cemîl Bayik dê berpirsiyarê dosyaya Kurd di nav PKKê de be.
Cemîl Bayik rêveberê dosyaya Kurd a PKKê ye
Ne xelet e ku mirov pêşbînî bike ku Cemîl Bayik, bi rola ku li Îmraliyê girtiye, dê di du mijarên bingehîn ên di nav Kurdan de rolekê bilîze:
Ya yekem: Pêvajoya ku ji hêla Ocalan ve hatiye destpêkirin û daxuyaniyên ku wî dane, di nav Kurdan de bertekeke mezin çêkiriye. Kesayetiya bêdestûr û statûya Ocalan, ku wî bi salan bi rêya mexdûriyeta “rêberê girtî” bi dest xistibû, tê têkbirin. Sengerê bêqusûr ê PKKê, ku bi rêya hemaseta şehîdan û berxwedanê bi dest xistibû jî diheje. Hem PKK hem jî dewlet ji vê rewşê nîgeran in. Ji ber vê yekê, Cemîl Bayik erka aramkirin, razîkirin û axaftina bi Kurdan re girtiye ser xwe.
Ya duyem: Cemîl Bayik dê ji niha û pê ve di mijarên Rojava, Başûrê Kurdistanê û Rojhilatê Kurdistanê de bêtir dengê xwe bilind bike. Ew ê cîbicîkarê siyaseta dewletê û Ocalan a li van herêman be.
Rastiya ku hevpeyvîn li ser kanaleke weşanê ya bi zimanê Kurdî (Nûçe TV) hate dayîn û Bayik di axaftina xwe de bi taybetî peyvên soranî bi kar anîn, diyar dike ku Cemîl dixwaze xîtabî herêmên soranî-nişîn bike.
Bayik ji bo Kurdan rola “Polîsê Baş” dilîze
Hevpeyvîna Cemîl Bayik a li Nûçe TVyê, dema di vê çarçoveyê de tê temaşekirin, deriyê şîrovekirineke pir kûrtir vedike. Rexneyên li ser Mazlûm Ebdî jî cihê xwe digirin. Raya giştî ya Kurdan, di nav de alîgirên PKKê bi xwe jî, dijî pêvajoya li Rojava û dijî erkdarkirina Mazlûm Ebdî ya wekî şêwirmend pir nîgeran in. Bayik Mazlûm Ebdî hedef girtiye da ku vê berteka gel ji rêxistinê û stratejiya wê dûr bixe. Wî Ebdî kiriye qurban da ku bibêje: “PKK şaşiyan nake; ev şaşî ya Mazlûm Ebdî ye.” Ebdî weke kesê wêranker ê pêvajoya Rojava hate destnîşankirin.
Bi rastî, Bayik dê ji niha û pê ve bi gelemperî vê rolê bilîze: wêrankirina ku ji hêla fikriyat û polîtîkayên Ocalan ve hatiye afirandin, dê bi rêya kesan, aliyên din, şert û mercan û hêzên derve rave bike. Bê guman, dema vê yekê dike, Bayik dê rola “polîsê baş” bilîze.
Divê daxuyaniyên tirsnak ên Bayik ên li ser Başûrê Kurdistanê çawa werin şîrovekirin?
Her çend rexneyên Bayik ên li ser Mazlûm Ebdî di axaftina wî de wek mijareke sereke derketibin pêş jî, xala herî stratejîk di rastiyê de daxuyaniyên wî yên li ser Başûrê Kurdistanê bûn.
Nêrîna giştî ew e ku dewleta Tirk ji bo derxistina tevahî ya PKKê ji Başûr dudil e. Li gorî dewleta Tirk, mîsyona PKKê li Başûr hîn jî berdewam dike û îhtîmala destwerdana li Başûr û Iraqê bêyî PKKê pir lawaz dibe. Ji ber vê yekê, PKK û dewleta Tirk ji bo dirêjkirina pêvajoya danîna çekan û daketina ji çiyayan li hev dikin; yanî hebûna PKKê li Başûr dibe ku ewqas zû bi dawî nebe.
Daxuyaniyên Cemîl Bayik ên li ser Başûr di vê hevpeyvînê de di vî warî de balyşêk e (sürpriz e) û eşkere dikin ku ew ê stratejiyeke tarî ji bo Başûr bişopînin.
Bayik gelek nêrînên nakok derbarê Başûr de anîn ziman. Weke mînak: Ji aliyekî ve Bayik dibêje ku divê yekîtiya neteweyî bê şert û merc pêk werê û divê statûya Başûr bête parastin; ji aliyê din ve ew dibêje ku divê Şingal bi Iraqê ve bête girêdan û dibêje: “Em ê Qendîlê ji bo ti hêzan nehêlin.”
Ev her sê xal siyaseta ku Bayik dê li Başûr li ser navê PKKê bişopîne eşkere dikin. Ger hûn ê li şûna Kurdan Şingalê bidin Iraqê, çima hûn behsa yekîtiya neteweyî dikin? Hûn Şingalê didin Iraqê, lê hûn naxwazin ku hêzên fermî yên Hikûmeta Herêma Kurdistanê werin Qendîlê. Wekî din, hûn dibêjin ku hûn ji bo Kurdan dewletekê naxwazin!
Bayik ji salên 1980yî û vir ve li Başûrê Kurdistanê dimîne. Têkiliyên wî bi gelek siyasetmedar, nivîskar û derdorên eşîran re hene. Gelek kadroyên girîng ên di nav YNKê de ji Bafil Talabanî bêtir guh didin Cemîl Bayik. Ji ber vê yekê dê xelet be ku mirov bifikire ku Bayik dê dev ji van hemû ezmûn û têkiliyên xwe nişkê ve berde. Bi zelalî, Bayik hatiye erkdarkirin ku siyaseteke teslîmbûn-entegrasyonê ya bi şêwaza PKKê li ser Başûrê Kurdistanê ferz bike. Pêşbînîkirina vê yekê ew e ku dê rewşa jixwe tevlihev û xeternak a li Başûr hîn bêhtir aloz bike.
Hevpeyvîna Bayik bi gelemperî nîşanî me dide ku mîrê tarîtîyê Cemîl Bayik ji nû ve derketiye holê, û ev yek ji bo Kurdan ne nûçeyeke xêrê ye.
