Şerê Nû Di Navbera Yemen û Husîyan De!

Şeyhmus Ozzengin

Li Yemenê şerê di navbera Hêzên Husîyan (Ensarullah) û Hikûmeta Yemenê ya navneteweyî pejirandî (bi serokatiya Encûmena Serokatiyê – PLC) de di van hefteyên dawî de bi giranî zêde bûye û niha wekî şerekî mezin û nû yê berfireh tê dîtin.
Rewşa heyî (heta 5ê Cotmeha 2026)

Şerê navxweyî yê Yemenê ji sala 2014an ve didome, lê ji sala 2022an ve hema hema rawestiyabû û rewşa çar salên dawî zêde neguherî bûn.

Li angora agahîyên Al Jazeera: Di Îlona 2026an de Husiyan êrîşeke mezin li perava Rojava ya Yemenê (Tihama) dest pê kirin. Wan bajarê stratejîk yê Mokha (Mocha) û gelek deverên perava Deryaya Sor, digel hin giravên nêzîkî Tengava Bab el-Mendel (Bab al-Mandab), girtin. Ev tengav yek ji giringtirîn rêyên bazirganiya cîhanê ye û kontrolkirina wê bandorek mezin li ser keştiyan û petrolê dike.⁠
Çavkanîyên wek ⁠France 24: Husiyan bi êrîşên berdewamî, derdora bajarê Taiz de pêşveçûn berfireh kirin.. Ew hewl didin xwe ku rêya sereke ya di navbera Taiz û Adenê (paytexta demkî ya hikûmetê) qut bikin û bajar dorpêç bikin. Şer li parêzgehên din jî (wek Marib, al-Jawf, Saada û Taiz) dijwar e. Li gorî raporan, bi sedan kes mirine û bi deh hezaran jî koçber bûne.
Li gor agahîyên The Guardian: Di 4ê Cotmeha 2026an de, serokê Encûmena Serokatiyê ya Yemenê, Rashad al-Alimi, bi fermî destpêkirina operasyoneke leşkerî ya mezin ragihand. Armanc: girtina hemû herêmên di destê Husiyan de û vegerandina desthilatdariya dewletê li ser tevahî welêt. Hêzên hikûmetê îdia dikin ku di operasyonên xwe de bi hezaran şervanên Husî “bêbandor” kirine û hin deverên wek Dhubab li perava rojava ji nû ve girtine (Husiyan vê yekê red dikin). Şer hîn jî berdewam e û her du alî jî pêşveçûn û windahiyan îdia dikin.⁠
Ev şer niha wekî yek ji çalaktirîn eniyên şerê berfirehtir ê Rojhilata Navîn (ku bi êrişên DYA-Îsraîl li dijî Îranê ve girêdayî ye) tê dîtin. Husiyan êrişên mûşek û dronan li dijî deverên Suûdî (wek tesîsên petrolê yên Aramco) jî dikin.

Piştgirên hikûmeta Yemenê
Hikûmeta navneteweyî pejirandî (PLC) bi piranî ji aliyê Erebistana Siûdî ve tê piştgirîkirin.
Piştgiriya leşkerî (bombebariyên hewayî, dron û hwd.) dide,
Alîkariya aborî û meaşên hêzên leşkerî û karmendan dide,
Koalîsyona li dijî Husiyan rêberî dike.
Li gor ajansa .⁠Reuterê: Berê Emîrtiyên Yekbûyî yên Ereb (UAE) jî di koalîsyonê de bûn û piştgiriya hêzên başûr (wek Southern Transitional Council – STC) dikirin. Lê di dawiya 2025 û destpêka 2026an de nakokiyên di navbera Siûdî û UAE de zêde bûn; STC ji aliyê hêzên Siûdî ve hate paşxistin û UAE hêzên xwe vekişandin. Niha Siûdî roleke sereke dilîze.
Welatên din ên Kendavê (wek Qeter, Kuwayt û Behreyn) jî piştgiriya xwe ji bo hikûmeta Yemenê û ewlehiya Siûdî ragihandine. Hikûmet ji aliyê Neteweyên Yekbûyî û piraniya civaka navneteweyî ve tê pejirandin.

Husiyan jî bi piranî ji aliyê Îranê ve (bi çek, şêwirdarî û piştgiriya siyasî) têne piştgirîkirin.

Bandorên mirovî û stratejîk
Şer dibe sedema krîza mirovî ya mezin: koçberî, xela û windakirina jiyanan. Kontrolkirina Bab el-Mendel û perava Deryaya Sor bandorê li bazirganiya navneteweyî dike. Analîstan dibêjin ku eger “Husiyan Taiz û Marib jî bigirin, rewş ji bo hikûmetê gelek dijwartir dibe.”