Nîqaşên derbarê Erkan Baş de û guhertina paradîgmayê di siyaseta Kurd de û Abdullah Ocalan

Di van rojên dawî de, li Tirkiye û Bakurê Kurdistanê heqaret û redkirineke bi awayekî ecêb veşartî li dijî Kurdan tê meşandin. Rehmi Koç û Erkan Baş di du hefteyên dawî de bi axaftinên xwe bûn rojeva Kurdan. Kurdan li ser medyaya civakî li hemberî her duyan jî pir bi tundî bertek nîşan dan. Her du jî neçar man ku heta radeyekê paşve gav bavêjin û xwestin xwe ji Kurdan re rave bikin.

Berteka Kurdan a li hemberî her du kesan pir li cih bû. Lêbelê, pirsgirêk ne tenê ew bû ku van her du kesan bi awayekî Kurd hedef girtin; pirsgirêk ew bû ku dema Kurdan li hemberî van her duyan bertek nîşan didan, heqareta rastîn a li dijî nasname, ziman û civaka Kurd hate jibîrkirin: Ew jî bêguman Abdullah Ocalan bû. Dibe ku hin ji we bibêjin, “Vê yekê bi Abdullah Ocalan ve girê nedin.” Lêbelê, pirsgirêk ji her perspektîfê ve rasterast bi ramanên wî ve girêdayî ye.

Werin em bi mijara “kesekî ku zimanê wî yê dayikê Kurdî ye” ya Erkan Baş dest pê bikin: Dema ku ji Erkan Baş hat pirsîn ka gelo ew ê di hilbijartinên serokkomariyê yên pêşerojê yên li Tirkiyeyê de bi Partiya DEMê re tifaqekê çêbikin, wî got: “Dibe ku em li ser namzedekî ku zimanê wî yê dayikê Kurdî ye li hev nekin.” Têgîna “zimanê dayikê Kurdî ye” tê çi wateyê? Zimanê kê yê dayikê dikare Kurdî be? Bêguman yê Kurdan. Yanî Erkan Baş got: “Ger Partiya DEMê namzedekî Kurd destnîşan bike, em ê piştgiriyê nedin wan.” Piştî berteka neyînî, wî bêdilî daxuyaniya xwe rast kir. Pirsgirêk ne tenê têgihîştina xelet a Erkan Baş e, lê belê paşxaneya hişmendiyekê ye ku heta di binhişê xwe de jî Kurdan wekî xulam û karker dibîne.

Wekî din, Erkan Baş ne tenê Tirkekî asayî ye; ew serokê Partiya Karkerên Tirkiyeyê (TÎP) ye. Di hilbijartinên giştî yên sala 2018an de, ew li Stenbolê wekî berbijêrê HDPê bû namzed. Di sala 2023an de jî ji aliyê HDPê ve hat piştgirîkirin û gelek Kurdan li deverên cuda dengê xwe dan wî. Bi gelemperî, TÎP û Erkan Baş bêyî dengên Kurdan nikarin ji seranserê Tirkiyeyê namzedekî bi tenê jî derxin. Bi deh hezaran Kurdan dengê xwe dan Erkan Baş, lêbelê Erkan Baş dengê xwe nade Kurdan.

Niha li vir kî berpirsiyar e; gelo Erkan Baş e yan Kurd in? Bêguman Partiya HDP-DEMê ku dihêle neteweperestên veşartî yên Tirk û dijminên Kurdan ên mîna Erkan Baş werin hilbijartin, û ew hişê siyasî yê li pişt wan, anku Abdullah Ocalan, sûcdar in. Ji ber ku Erkan Baş ew kes e yê ku Ocalan ew wekî birayê xwe yê siyasî hilbijartiye û wekî Hevpeymanê Siyasî destnîşan kiriye.

Di hevdîtineke meha Tebaxa 2025an de, Abdullah Ocalan li ser Erkan Baş weha gotibû: “Silavên min ji Erkan Baş re bibêjin. Min ev partiya nû wekî ‘Partiya Komara Demokratîk’ pênase kiriye. Min ev nav bi hevalên li vir re parve kiriye, lê di heman demê de ji Erkan Baş re jî bibêjin; ev înîsiyatîf dê heta yekîtiya rêxistinî li ser bingeha ‘Partiya Sosyalîzma Demokratîk’ biçe. Em li ser avabûneke weha diaxivin. Ji wî jî pêşniyarekê ji bo navê partiyê bistînin. Vî navî ji wî re ragihînin. Wekî peyamekê bi silavên min re bidin Erkan Baş. Ew dikarin tevlî partiya nû bibin.” Erkan Baş ji hêla Ocalan ve hatibû hilbijartin. Lê pirsgirêk ne tenê ev e; pirsgirêk di paradîgmaya Abdullah Ocalan de ye ku hêza siyasî û girseyî ya Kurdan (tevî dengên wan) di nav qada Tirkîtiyê de dihelîne.

Ocalan di sala 1999an de girseyên Bakurê Kurdistanê kirin beşek ji siyaseta Tirkiyeyê; siyasetek ku heta Tirk bi xwe jî nekarîn biguherînin. Hilweşandina DEHAPê, ku li ser bingeha daxwazên Kurd û Kurdistanî hatibû avakirin, û hebûna siyasî ya zincîra partiyên ku bi Kongreya Civaka Demokratîk (KCD) dest pê kir – mîna DTP, HDP û DEMê – pira ber bi Tirkbûnê ve ne. Ji ber ku ev partî ne ji bo garantîkirina hebûna Kurdan, lê ji bo garantîkirina yekparçeyiya Tirkiyeyê tevdigerin.

Partiyên Kurdî di bin navê “hevserokatiyê” de ji bo rêveberên çepgir ên Tirk hatin vekirin. Kesayetên mîna Fîgen Yuksekdag, Tulay Hatîmogûllari û Mîthad Sancar bûn nûnerên rasterast ên aliyê Tirk. Gelek kesên bêdeng bi dengên rastîn ên Kurdan ketin parlamenê û bi vî awayî parastina “yekparçeyiya neteweyî” ya Tirkiyeyê garantî kirin. Partiyên siyasî yên Tirkiyeyê jixwe ji hêla Tirkan ve tên birêvebirin; lê ev partiyên ku îdîa dikin partiyên siyasî yên Kurdî ne û ji kevneşopiya HDPê tên jî, bi vî rengî ji hêla Tirkan ve hatin birêvebirin.

Di bersiva bertekan de, Erkan Baş diyar kir ku ew “kesekî ku baweriya xwe bi biratiya gelên Tirk û Kurd tîne” ye. Bi rastî, ev gotin bi tena serê xwe bes e; ew baweriya xwe bi biratiya Kurd û Tirkan tîne, lê belê dengê xwe nade mafê Kurdan. Encam ev e: Mesele ne dîtina Kurdan wekî bira ye, lê nedîtina wan wekî neteweyekê ye ku xwedî mafê xwerêveberiyê ye. Yên din hemû propaganda ne. Erkan Baş profîla biratî û hevaltiya çepgir temsîl dike ku PKKê bi salan e li ser Kurdên Bakurê Kurdistanê ferz kiriye.

Gotineke Kurdî heye, dibêje: “Dema hêza te nagihêje kerê, tu êrîşî kurtan dikî.” Yên ku rexne li Erkan Baş digirin, lê gava dor tê ser Abdullah Ocalan nikarin bibêjin “Te em anîne vê rewşê”, tam vê mînakê dijîn.

Kurdên hêja û delal, ji Erkan Baş hêrs nebin; ew temsîla nasnameya xwe dike. Pirsgirêk di paradîgmaya Abdullah Ocalan de ye ku ji sala 1999an vir ve bi berdewamî îradeya neteweyî ya Kurdî bi têgehên wekî “Konfederalîzma Demokratîk”, “Tirkkirin” û “Entegrasyonê” lawaz kiriye û di dawiyê de ew radestî Tirkan kiriye. Rastiya ku Erkan Baş (yê ku bi dengên Kurdan hatiye hilbijartin) dengê xwe nade Kurdan, encama vê paradîgmayê ye. Niha jî hemû kesayetên çepgir ên Tirk ên ku bi peyvên “biratiya gelan” li dora Kurdan dicivin, ne ji bo alîkariya Kurdan û parastina mafên wan ên neteweyî ne; lê belê ji bo misogerkirina yekparçeyiya Tirkiyeyê li aliyê Kurdan cih digirin. Serkêşê vê rêbaza ku Kurdan ber bi Tirkbûnê ve dibe jî Abdullah Ocalan e.