Di hevdîtina Îbrahîm Kalin û Bafil Talabanî de li jûra din kî hebû?

Di 2yê Tîrmehê de, Serokê Rêxistina Îstîxbarata Neteweyî ya Tirkiyeyê (MÎT) Îbrahîm Kalin serdana Iraq û Herêma Kurdistanê kir. Di vê serdanê de, ew bi kesayetiyên wekî Serokwezîr û Serokkomarê Iraqê re civiya. Piştre çû Herêma Kurdistanê û li Hewlêrê bi Serok Barzanî re rûnişt. Heta vê kêliyê, her tişt li gorî rêbaz û rênmayên fermî pêk hat.

Piştî Hewlêrê, Îbrahîm Kalin çû Silêmaniyê. Li Qesra Dabaşan, ku baregeha malbata Talabanî ye, ew bi Serokê YNKê Bafil Talabanî re civiya. Li gorî daxuyaniyên fermî yên her du aliyan, di civînê de “giringiya pêşxistina têkiliyên dualî di çarçoveya parastina berjewendiyên hevpar de” hate destnîşankirin; her wiha li ser çalakiyên hevpar ji bo misogerkirina serkeftina pêvajoya “Tirkiyeya Bê Teror” hate guftûgokirin.

Tirkiye dixwaze YNKê tevlî kîjan lîstikê bike?

Tenê rojek piştî vê hevdîtinê, di 3yê Tîrmehê de, Qubad Talabanî li Enqereyê bi Wezîrê Derve yê Tirkiyeyê Hakan Fidan re civiya. Li vir jî rojeva sereke mijara “Tirkiyeyeke Bê Teror” bû. Piştî civînê, Qubad Talabanî got: “Me amadebûna xwe ji bo xebata bi hemû aliyan re, bi armanca misogerkirina serkeftina vê pêvajoyê û piştgiriya tevahî ya YNKê dupat kir.”

Bêguman, li pey hev pêkhatina vê zincîra civînan ne tesaduf e. Ne tiştekî veşartî ye ku Tirkiye hewl dide YNKê tevlî “lîstika bêstatûkirina Kurdan” a li herêmê bike û ji bo vê armancê jî têkiliyên PKK-YNKê bi kar tîne.

Lê mijara vê nivîsê ne ev e… Mijara vê nivîsê ew e ku Îbrahîm Kalin li Dabaşanê, ji bilî Bafil Talabanî, bi kê re hevdîtin kir? Kesê li jûra din, ku ji aliyê kamerayan ve nehatibû dîtin, kî bû?

Ev hevdîtin bû sedema nîqaşeke girîng di nav raya giştî de. Hevdîtineke bi Bafil Talabanî re dikaribû li Hewlêrê jî pêk bihata. Jixwe di demên berê de, rayedarên Tirk Bafil Talabanî ji bo hevdîtinan gazî Hewlêrê, paytexta Kurdistanê dikirin. Çima Serokê MÎTê Îbrahîm Kalin ji bo vê hevdîtinê rabû çû Silêmaniyê?

Ji ber ku ew çûbû da ku bi kesekî din re jî hevdîtinê bike, ne tenê bi Bafil Talabanî re. Ew kes, du rêveberên payebilind ên PKKê, Sabrî Ok û Bese Hozat bûn.

Li gorî agahiyên ku me ji çavkaniyên pêbawer ên di nav her du aliyan de (hem YNK û hem jî PKK) wergirtine, Kalin bi rastî çûye Silêmaniyê da ku bi rêberên PKKê re rûne, ne tenê bi Talabanî re. Her çend dewlet hewl dide hevdîtinên xwe yên bi rêberên PKKê re ji raya giştî veşêre jî, ev yek êdî nayê veşartin. Aliyê dewletê ji bo dûrketina ji berteka raya giştî û ji ber sedemên siyasî vê mijarê vedişêre. Lêbelê, rêberên PKKê carinan vê mijarê tînin ziman da ku nîşanî raya giştî bidin ku ew wekî muxatabên rewa tên dîtin. Wekî din, Dr. Hayri Hazargol (nivîskarê rojnameya Yeni Yaşamê ku li Tirkiyeyê nêzîkî PKKê ye), bi eşkereyî diyar kir ku di navbera PKK û dewletê de peywendiyeke telefonî heye. Her wiha bi eşkereyî hate parvekirin ku şandeyeke dewletê li Qeladizê (navçeya Silêmaniyê) bi PKKê re civiya ye da ku li ser pêşnûmeya qanûnê nîqaş bike.

Li ser maseyê çi hebû?

Li gorî çavkaniyên girîng ên ku malpera Darkamazî pê re têkilî daniye, ji bilî “pêşnûmeya qanûna çarçoveyê û pêkanîna wê ya pratîkî”, mijarên din ên giring jî hatine nîqaşkirin:

1- Rewşa hêzên PKKê yên li Îranê (bi taybetî PJAK): Dewleta Tirk lîsteya çekên PJAKê, hejmara kadroyên wan ên li Rojhilat û kapasîteya wan a şer dixwest.

2- Baregehên PKKê yên li herêma Behdînanê: Tê zanîn ku PKK ji sala 2025an vir ve ji gelek senger û tunelên Behdînanê vekişiyaye; kamp û çekên li wir ji dewleta Tirk re hiştine. Çavkaniyên herêmî vê yekê rojane radigihînin.

3- Rewşa herêma Garê: Mijara herî giring ev bû. Nîqaş li ser wê yekê bû ku dewleta Tirk dê çawa bikeve Garê (ku yek ji çiyayên herî stratejîk ên Herêma Kurdistanê ye) û ev yek dê çawa were rewakirin. Li gorî çavkaniyan, dewleta Tirk dixwaze ku PKK hin deverên wekî Garê li herêma Behdînanê û Goşînê li devera Sîdekanê bide dewleta Tirk û hêzên xwe bikişîne herêma Silêmaniyê û ber bi sînorê Îranê ve.

Ev peymana li ser radestkirina herêmên Başûrê Kurdistanê ya di navbera PKK û dewleta Tirk de, pêvajoyeke pir xeternak û girîng e ku divê Kurd ji nêz ve bişopînin. Lêbelê, em ê di vê nivîsê de dirêjî nedin vê mijarê; di şûna wê de, em dixwazin li ser civînên veşartî yên di navbera dewlet û PKKê de bisekinin.

Gelo îdiaya ku “Tecrîd heye û pêvajo pêş nakeve” rast e?

Heke hûn li daxuyaniyên rêveberên PKKê binêrin, ew îdia dikin ku “pêvajo pêş nakeve û Ocalan ev 40 roj in di bin tecrîdeke giran de ye.”

Lêbelê, ev îdia ji rastiyê pir dûr in. Di navbera 8ê Hezîranê û 4ê Tîrmehê de, Ocalan ji Lijneya Rêveberiyên Herêmî ya Partiya DEMê re, ji bo wefata Kadir Înanir û di dawiyê de jî di nav 26 rojan de ji bo kovara PKKê ya bi navê Komûnarê re nivîs û peyam şandine. Ger tecrîd hebe, ev peyam ji ku tên? Ev tê wê wateyê ku tecrîdeke rasteqîn tune ye; berevajî vê, Ocalan ewqas di nav rojevê de ye ku heta ji konferansên herêmî re jî peyamên rêberiyê dişîne.

Her wiha, di navbera rêveberên PKKê û rayedarên MÎTê de peywendiyeke rasterast a telefonî heye. Wekî ku tê dîtin, PKK ji Îbrahîm Kalin derbarê çiyayên Başûrê Kurdistanê û heta rewşa Rojhilatê Kurdistanê de ultîmatoman werdigire.

Daneyên din jî li ser vê mijarê di destê me de hene, lê ji ber ku wekî çavkanî hîn sedî sed me ew piştrast nekirine, wekî nûçe parve nakin. Li gorî gotegotan, Ocalan vê dawiyê ji Îmraliyê birine Enqereyê. Tê îdiakirin ku Duran Kalkan jî birine Enqereyê da ku serdana wî bike. Dema ku em vê agahiyê piştrast bikin, em ê bi raya giştî re parve bikin.

Ev hewl dixwazin YNKê ber bi kîve bikişînin?

Di demekê de ku rewş wiha ye, PKK û medyaya wê ji bo veşartina hevdîtinên Îbrahîm Kalin rêbazeke din bi kar tînin. Bernameya Media Aktüelê, ku li ser kanala televizyona PKKê ya li Ewropayê hate weşandin, ev daxuyanî da: “Dewlet hewl dide YNKê ber bi xeta PDKê ve bikişîne.”

Li vir divê em destnîşan bikin: Rast e ku YNK ber bi xeta Tirkiyeyê ve tê kişandin, lê xeta ku ew ber bi wê ve tê kişandin, tu eleqeya xwe bi PDKê re nîne. YNK ber bi xeta entegrasyonê ya Tirkiyeyê ve tê kaşkirin. YNK bi xwe jixwe hevalbenda Iraqê ye, û niha jê tê xwestin ku xeteke hevpar di navbera Iraq û Tirkiyeyê de bişopîne.

Tiştê ku divê bi zelalî were fêmkirin ev e: Di navbera Dewleta Tirk û PKKê de stratejiyeke veşartî heye ku ji raya giştî ya Kurd tê veşartin. Stratejiya astengkirina mafên Kurdan tê meşandin. Ji ber vê yekê, tiştên berçav û rastî, ji gotinên ku di medyayê de tên belavkirin pir cuda ne.