Kombûna Parlamentoya Kurdistanê ya bi 52 endaman di 4 ê Mijdarê de krîza du salan a ku “komnebûna Parlamentoyê” bi dawî kir. Lêbelê, kêşeya nû û mezintir bi daxuyaniya serokê YNKê Bafil Talabanî ya di 5 ê Mijdarê de ya avakirina “rêveberiyeke cuda li Silêmaniyê” dest pê kir.
Ev kêşe, ku ji hêla hemû Kurdan ve bi baldarî tê şopandin, rewşenbîr, siyasetmedar û partiyên ji hemû beşên Kurdistanê ve bi hişyarî tê şopandin, ku li ser vê mijarê şîroveyan dikin. Û bê guman, PKK bi awayekî keyfxweşî beşdar e û medyaya wê bi berdewamî kêşeyê manîpule dike.
Di vê nivîsê de, ez ê hewl bidim ku kurteyek li ser polîtîkayên PKK û medyaya wê yên li ser vê mijarê pêşkêş bikim û stratejiya wê ya rastîn ji weşanên wê cudatir eşkere bikim.
Medyaya PKKê du baskên cuda dixebite
Ya yekem dezgehên medyayê yên wekî ANF, Roj News, Nuçe TV, û hwd. ne, ku her kes dizane ku ew pêkhateyên PKKê ne.
Ya duyem şebeka Networka Apoî li Silêmanî, Rojava û Ewropayê ye û bi rêya medyaya civakî karek wêranker dike.
PKK di nav van her du dezgehên medyayê de du polîtîkayên cuda bi kar tîne. Grûpa duyem bi eşkereyî kevneşopiya siyasî ya Barzanî armanç digire û hewl dide ku helwesta Bafil Talabanî rewa bike. Ev medya bi taybetî Serokwezîrê Herêma Kurdistanê Mesrûr Barzanî armanç digire. Ew bi berdewamî nakokiyên berê yên di navbera PDKê û YNK de gur dikin. PKKe di xwaze di nava Kurdan de têgihîştina “Bafil Talabanî rast dibêje” biafirînin. Wekî din, ev dezgehên medyayê bi berdewamî nexşeya Herêma Kurdistanê wekî du herêmên cuda, Silêmanî û Hewler, nîşan didin, hewl didin ku di hişê mirovan de hestek parçebûnê biçînin. (ev kom bi piranî li Silêmaniyê ne û bê guman, di berdêla weşanên xwe de ji Yekîtîya Niştîmanî harîkarî digirin.)
Lêbelê, medyaya fermî ya PKKê helwestek cûda girtiye, bêtir bal kişandiye ser nîşandana PKKê wekî aliyek maqûl, rêya sêyemîn, an navbeynkar. Mînak, rojnameya OzgÛr Politikayê maqaleyek bi manşêta “Rêveberiya hevbeş hilweşiyaye” weşand. Û heman dezgeha medyayê axaftinên Ocalan li ser rûpela xwe ya pêşîn bi sernavê “Divê Başûrê Kurdistanê Ji Nû Ve Bê Avakirin” weşand. Daxuyaniya Ocalan wiha ye: “Ji nû ve sazkirina Herêma Federal a Kurd li ser bingeha prensîbên demokratîk, û avakirina qadeke giştî ku beşdariya çalak a civakê di rêveberiyê de tê de were misoger kirin, dikare entegrasyonek bi bandor sazbike.”
Di cih de piştî vê yekê, Mistafa Qarasu di Ozgûr Politikayê de bi kodê Heyder Eli Riza nivîsek weşand, hewl da ku ji rewşê encam derxe û daxuyaniyên wekî “Ger Ocalan nehata girtin, ev pirsgirêk çênedibûn” da, dîsa neteweperestiya Kurd tawanbar kir. Wî her wiha behsa yekîtiya Kurdan kir û got divê nêrînên PKKê werin berçav girtin.
Lêbelê, medyaya fermî ya PKKê helwestek cûda girtiye. Her çiqas medyaya PKKê di weşanên xwe de bi berdewamî banga demokrasiyê dikir jî, carekê jî ji YNKê re, ku “encamên hilbijartinê” qebûl bike,ne got. Û wê rastiya ku hewildanên Bafil Talabanî statuya Herêma Kurdistanê xistiye xeteriyê û gefa şerê navxweyî xwariye paşguh kir. Çima? Ji ber ku layenê PKKê eşkere ye.
Gelo ma PKKe di pirsgirêkên Herêma Kurdistanê de bêlayan ne?
Ango, rêveberîya PKKê û medyaya wê ya fermî hewl didin ku xwe wekî hêza ciddî, maqûl û navbeynkar di vê rewşê de nîşan bidin.
Lêbelê, heke em bûyerên deh salên dawî, an jî çar-pênc salên dawî bifikirin, em dikarin bibînin ku helwesta PKKê ya li hember pirsgirêkên li Başûrê Kurdistanê û di nav Herêma Kurdistanê de pir cûda ye. Ji destpêka salên 1990 î vir ve, PKKe di nakokiyên siyasî yên li Herêma Kurdistanê de qet bêalî nebûye. Berevajî vê, her gav alî girtiye, pevçûn derxistiye holê û hewl daye ku di pevçûnê de ji xwe re herêmekê biafirîne.
Provokasyonên PKKê li Herêma Kurdistanê Piştî sala 2012 an
Em tiştekê bînin bîra we piştî pevçûna Qendîlê ya 2000 an di navbera PKKê û YNKê de nakokiyeke mezin çêbû. Û bi navbeynkariya Îranê di 2012 an de, di nava PKKe û YNKê dostaniyeke xurt pêş xistin. Girîng e ku were bibîr ku sala 2012 di heman demê de sala ku YNKê dest bi dûrketina ji hikûmeta Hewlerê kir û xwe nêzîkî Iraqê kir. Bê guman, ev ne tesaduf e.
PKKê, bi taybetî piştî 2014 an, bi eşkereyî li dijî PDKê li kêleka YNKê cih girt. Bi rastî YNKe ji Herêma Kurdistanê dûrxist. Mînak, êrîşên li ser avahiyên PDKê li Germiyan, Kifrî, Helebçe û Silêmaniyê di Kanûna 2020 an de ji hêla tevgerên ciwananên PKKê ve hatin organîzekirin. Ev di wê demê de bi daxuyanî û îfadeyên şahidan di medyayê de hate îspat kirin.
Di krîza herî xirab a aborî ya Kurdistanê de, HBDH (Tevgera Şoreşgerî ya Yekbûyî ya Gelan), ku ji aliyê PKKê û rêxistinên çepgir ên Tirk ve hatiye damezrandin, li bajarê Mereşê Boriya Petrolê ya Kurdistanê teqand. Tenê ev bûyer bû sedema windakirina 10 milyon dolarî ji bo Kurdan di rojê de.
Di sala 2024 an de, PKKê, bi hevkariya YNKê, êrîşên şewitandina Bazara Lenge û Bazara Qeyseriyê li Hewlerê plan kirin. Di cih de piştî vê yekê, bazara Çelê ya li Duhokê jî şewitî. Paşê, Wezareta Karên Hundir a Iraqê bi xwe jî diyar kir ku şewatkar kadroyên YNKê bûn ku ji PKKê perwerde dîtibûn, bi vî awayî PKKê ji şewatan berpirsiyar dît.
Bi vê rewşê, ji bo PKKê bêwate ye ku xwe wekî rêxistineke maqûl nîşan bide û pêşniyarên yekîtîyê bike wekî ku tiştek ji van nebûye. Bi taybetî piştî radestkirina Şengal ji Iraqê re, banga PKKê ya ji bo “Yekîtiya Neteweyî” bi tevahî bêwate ye. Bi rastî PKKe ew hêz e ku YNKê teşwîq kiriye ku vê rêyê bigire. Bi rastî, PKKe ji bo destwerdana ji YNKê xeternaktir e.
Plana Hevbeş a PKKe û YNKê: Entegrasyon
Di deh salên dawî de, PKKê di hemî hilbijartinên ku li Herêma Kurdistanê û Iraqê hatine lidarxistin de piştgirîya YNKê kiriye. Ewqas ku Mazlûm Ebdî, wê deme berpirsê QSDê û niha şêwirmendê Ehmet Şera ye, daxûyanî da ragihandinê û got, “Ger ez li Başûr bûma, ez da dengê xwe bidim YNKê” bi eşkereyî piştgirîya xwe ji bo YNKê derbirî.
Û rastî ev e: Piştgiriya PKKê ji bo YNKê ne ji bo ku YNKe di hikûmeta Hewlerê de desthilatdariyê bi dest bixe. Piştgiriya PKKê ji bo YNKê li ser planeke entegrekirina Herêma Kurdistanê bi Iraqê re di bin rêveberiyeke qels a YNKê de ye.
Her du alî jî tiştekî li ser Hewlerê feriz dikin: yan hûn ê bi Iraqê ve entegre bibin yan jî şerê navxweyî wê çêbibe…
Helwesta PKKê ne tenê siyaseta hişê PKKê ye. Helwesta YNKê ne li gorî hişê siyasî ya YNKê ye. Tiştê ku li holê dizivire planeke ji bo bêhzêkirina desthilatdariya Kurdan li herêmê bi rêya “projeya entegrasyonê” ye. Û deşîfrekirina vê planê erkê herî girîng ê welatparêzên Kurd e.
