“Pêvajoya” ku bi daxuyaniya hilweşandina PKK’ê ji aliyê Abdullah Ocalan ve di 26’ê Sibata 2025’an de dest pê kir, berdewam dike. Li gorî pênasekirina dewleta Tirkiyeyê, armanca pêvajoyê Tirkiyeyeke bê teror e. Li gorî PKK’ê jî, ew entegrasyona demokratîk û demokratîkkirina Tirkiyeyê ye. Ji ber vê yekê, her du alî bi hev re li ser vê pêvajoyê dixebitin, lê belê ew tiştên ku ji hev cuda ne û bi hev ve ne girêdayî ne dibêjin.
Kurdên xwedî hişmendiyeke pêşbîn, ji destpêkê ve dîtin ku ev pêvajo ne çareseriyek ji bo pirsgirêka Kurd e. Ocalan bi xwe qet ji bo Kurdan tiştek nexwest. Wekî ku dibêjin “ji zarokê negirî re şîr nîne”, ji bo Kurdan jî tiştek li holê tune ye.
Lêbelê, ramanek bi niyetpakî derket holê: Ji ber ku pirsgirêka Kurd çareser nebûye, bi kêmanî bila yên li çiyayan dakevin, yên di girtîgehan de werin berdan û bila êdî ciwan di tûnêlan û deverên din de nemirin. Bila ciwan vegerin nava malbatên xwe. Lê derket holê ku ev pêvajo ji xwe vê bendewariyê jî pêşwazî nake.
Reşnivîsa raporê ku ji aliyê Komîsyona Hevgirtina Neteweyî, Yekîtî û Demokrasiyê ve hatiye amadekirin, ku qaşo dê vê pêvajoya çareseriyê bi rê ve bibe, derbarê daketina PKK’ê ya ji çiyayan de hûrgulî dan çapemeniyê. Her wiha, Serokê Meclîsa Tirkiyeyê Numan Kurtulmuş çarçoveya vê qanûnê rave kir. Li gorî vê, rewş wiha ye:
Efûyeke giştî tune ye.
Ev tê wê wateyê ku ew kesên di girtîgehan de ne nayên berdan.
Qanûnek dê were derxistin; ev qanûn dê 6 meh an salekê di meriyetê de bimîne û paşê dê bêbandor bibe.
Divê ew kesên ku dê vegerin Tirkiyeyê bê tawan bin (tevlî tu çalakiyan nebûbin).
Ew kesên ku vedigerin Tirkiyeyê, dê di navbera 3-5 salan de di bin çavdêriyê de bimînin.
Ji bo serok û rêveberên PKK’ê û kesên ku çek bi kar anîne, ti qanûn dernakevin.
Rewşa nêzîkî 40.000 kesên ku di demên cuda de ji PKK’ê veqetiyane, qet nebûye mijara guftogoyê.
Dema ku mirov tevahiya qanûnê lêkolîn dike, rewş ev e: “Komeke piçûk ji ciwanên ku qet çek bi kar neanîne û di van çend salên dawî de tevlî PKK’ê bûne, dikarin vegerin malên xwe.”
Rewş tam weke ku dibêjin “çiya mişkek zayîye” ye. Di nav van hemû pesndayîn û qîrewîran de, di navbera danûstandina diyarî û peyvên wekî “serokatiya damezrîner”, “Birêz Bahçelî”, “entegrasyon” û “çareseriya erênî” ya di nava Bahçeli û Ocalan de, tiştê ku PKK û dewlet ji bo ciwanên Kurd guncaw dibînin tenê “Qanûna Poşmaniyê” ye. Heta bendên Qanûna Poşmaniyê ya bi bandor a berê ya li Tirkiyeyê, ji vê reşnivîsa qanûnê çêtir û karîgertir bûn.
Ji ber vê yekê Kurdan di vê pêvajoya sal û nîvê de çi bi dest xist? Êdî kes qala Kurdan nake. Mafê Kurdan ê xwerêveberiyê, mafê wan ê serweriyê, mafê wan ê perwerdehiya bi zimanê dayikê û mafê wan ê ku di destûrê de werin destnîşankirin; ev tişt hemû hatine jibîrkirin. Mixabin, malbat niha nikarin zarokên xwe jî bibînin.
Dema ku pêvajo dest pê kir, hin derdorên niyetpak wisa difikirîn ku Bakurê Kurdistanê dê di vê pêvajoyê de bêhnê bistîne. Lêbelê, berevajî vê yekê çêbû. Dewletê û PKK’ê çep lê dan û rast vegerîn. Dema ku li Bakur çareseriyek dihat hêvîkirin, Rojava hat hilweşandin. Dewleta Tirk naxwaze ku PKK ji çiyayan dakeve û çekên xwe deyne; dewleta Tirk ji hêla stratejîk ve hewceyê PKK’ê ye. Ji ber vê yekê, Pêvajoya Çareseriyê ne çareseriya pirsgirêka Kurd e û ne jî pêvajoyeke wisa ye ku PKK’eyî ji çiyayan dakevin. Armanc têkbirina Rojava bû û dewletê ev serkeftin bi dest xist. Êdî Pêvajoya Çareseriyê veguheriye pêvajoyeke wisa ku PKK’e ji bo berjewendiyên dewleta Tirkiyeyê çalaktir bibe.
